Oops! It appears that you have disabled your Javascript. In order for you to see this page as it is meant to appear, we ask that you please re-enable your Javascript!

özgün baskı

özgün baskı, iki boyutlu imgelerin bunları
yaratan sanatçı tarafından ya da onun
denetimi altında, değişik çoğaltma teknikleriyle
çoğunlukla kâğıt, zaman zaman da
kumaş, plastik, parşömen ya da başka bir
malzeme üstüne aktarılmasından oluşan
sanat türü. Bu tür baskıların her biri özgün
sanat yapıtı olarak kabul edilir.
Özgün baskı sanatçılan yarattıkları desenleri
birer çizim ya da resim olarak değil,
basıldıktan sonra vereceği görünümü göz
önünde tutarak tasarlarlar. Desenler aynada
görüldüğü gibi ters olarak çizilir ya da
oyulur. Özgün baskıyı ticari reprodüksiyon
yöntemleriyle çoğaltılan çizim ya da resimlerden
ayıran da budur. Özgün baskı sanatçısı,
yapıtın tasanmından baskı kalıbının
hazırlanmasını içeren teknik işlemlere, baskının
gerçekleştirilmesine ve son düzeltmelere
değin basım sürecinin bütün aşamalanna
katılır. Her baskı yönteminin kendine
özgü özellikleri vardır; özgün baskı sanatçısı
yaratmak istediği etkiye en uygun tekniği
seçer. Elde edilen baskılar az da olsa!
farklılıklar gösterebilir ve çok sayıda yapılan
basımlarda baskı kalıbının gittikçe yıpranması
ya da bozulması sonucu ilk baskılar
daha iyi olur. Benzer biçimde, kâğıdın
mürekkeplenmesi, nemliliği ve niteliği, kalıbın
temizliği ve daha başka değişkenler
baskılar arasında küçük farklara yol açar.
Basımlar genellikle bir sayıyla sınırlanır.
Her bir baskı üstüne kaçıncı olduğu ve
toplam basım sayısı yazılır (örn. 4/50 sayısı
baskının toplam 50 adetlik basımın 4.
baskısı olduğunu belirtir). Basım bittiğinde
sanatçı kullandığı kalıbı, üstüne çarpı işareti
koyarak ya da karalayarak iptal eder ya da
bütünüyle yok eder.
Başlıca üç basım tekniği, her birinin de
pek çok çeşitlemesi vardır. Bunlar, kalıp
zemini oyularak desenin kabartma biçiminde
oluşturulduğu yüksek baskı, desenin
doğrudan kalıp üstüne kazındığı çukur baskı
ve yüzey baskıdır. İmgenin bir taş levha
üstüne çizildiği (ya da boyandığı) taş bask
ı^ ) ile desenin kesilip çıkartılmasıyla elde
edilen delikli levhanın üstünden boya ya da
mürekkep püskürtülerek yapılan şablon
baskı çeşitli yüzey baskı türleridir.
Çukur baskının en çok bilinen biçimleri
oyma ve aside yedirme baskıdır(*). Öteki
çukur baskı teknikleri soğuk kazı(*), mezzotint^)
ve leke basJadjrf*). Şablon baskı –
lann en çok kullanılanı serigrafidir; bu
tekniğe daha çok renkli baskılar elde etmek
için başvurulur.
ilk önemli baskı sanatçısı 15. yüzyılda
yaşayan Alman Martin Schongauer oldu.
16. yüzyılda Albrecht Dürer çok nitelikli
baskılar yarattı. 17. yüzyılda ise, özellikle
Rembrandt’ın aside yedirme baskılan önem
taşır.
Japon özgün baskı sanatı 17. yüzyılda
Ukiyo-e (Geçici Dünyadan Resimler) ağaç
baskı okuluyla başlar. 19. yüzyılın ortalanna
değin yapılan baskıların Batı sanatı ve
deseni üzerinde derin etkileri olmuştur. En
ünlü sanatçılar bir ağaç baskı ustası olan
Hokusai ile okulun gerilemeye başlamasından
önceki son büyük sanatçı olan Hiroşige’dir.
20. yüzyılda yeniden canlanan Japon
ağaç baskı sanatı (hanga) Onçi Koşiro ve
Munakata Şiko gibi ustaların ortaya çıkmasına
yol açmıştır.
18. yüzyılda Batı sanatında baskı da yapan
ressamlar arasında Francisco Goya, Giambattista
Piranesi ve William Hogarth sayılabilir.
19. yüzyılda ise Honoré Daumier ile
çok sayıdaki Fransız izlenimcinin yapıtları
dikkati çeker.
20. yüzyılda fotoğraf basım teknikleri,
özgün baskı sanatına yeni bir canlılık kazandırmıştır.
Fotoğraf tekniğiyle çoğaltma, çok
satan dergilerin, gazetelerin ve reklam afişlerinin
resimlendirilmesinde yaygınlık kazanmış
olan özgün baskı yöntemlerinin terk
edilmesine neden olmuştur. Bunun sonucunda
bu teknikler yalnızca yaratıcı sanatçılar
tarafından kullanılır olmuştur. Yeni
üslup denemeleri ve yeni yönelimlere
Fransız sanatçılar öncülük etmiş; kısa sürede
Almanya, İngiltere ve ABD de bu
alanda yanşa katılmıştır. 20. yüzyılın sonlannda
özgün baskı büyük üslup çeşitlilikleri
gösteren bir sanat dalı durumuna gelmiştir

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.