Özal, Turgut

Paylaşmak Güzeldir Sende Paylaşır Mısın?

Özal, Turgut (d. 13 Ekim 1927, Malatya),
siyaset ve devlet adamı. Anavatan Partisi’
ni(*) kurarak 1983-89 arasında bu partinin
genel başkanlığını ve başbakanlık yapmış,
1989’da Türkiye Cumhuriyeti’nin sekizinci
cumhurbaşkanı seçilmiştir.
İlk ve orta öğrenimini Anadolu’nun çeşitli
yerlerinde yaptı. 1950’de İstanbul Teknik
Turgut Özal
ABC Ajansı
Üniversitesi (İTÜ) Elektrik Fakültesi’ni
bitirdi. Elektrik İşleri Etüd İdaresi’nde
(EİEİ) görevlendirildi. 1952’de mühendislik
ekonomisi alanında uzmanlık eğitimi için
ABD’ye gönderildi. 1954’te ikinci eşi Semra
Özal’la evlendi. EİEİ genel müdür yardımcısı
(1961-65) ve genel müdür vekili (1965-
66) olarak bir dizi büyük hidroelektrik
santral projesinin hazırlanmasına ve gerçekleştirilmesine
katkıda bulundu. 27 Mayıs
1960 hareketinden sonra Devlet Planlama
Teşkilatı’nm (DPT) kuruluş çalışmalarına
katıldı ve Orta Doğu Teknik Üniversitesi’nde
(ODTÜ) ders verdi. 1966’da başbakanlık
özel teknik müşavirliğine, 1967’de
DPT müsteşarlığına getirildi. Başlangıçta
DPT’nin yönetimini elinde bulunduran sol
eğilimli planlamacılardan farklı olarak planlamada
özel girişime öncelik verilmesini
savundu.
1971’deki 12 Mart Müdahalesi’nden sonra
DPT müsteşarlığından ayrıldı. ABD’ye giderek
1973’e değin Dünya Bankası Sanayi
Dairesi’nde özel danışmanlık yaptı. Türkiye’ye
döndükten sonra özel sektörde üst
düzey yöneticilik görevleri üstlendi. 1976’da
Sabancı Holding’e genel koordinatör olarak
girdi. 1977 genel seçimlerinde Milli Selamet
Partisi’nden (MSP) İzmir milletvekili adayı
olduysa da seçilemedi. 1977’de Madeni
Eşya Sanayicileri Sendikası (MESS) yönetim
kurulu üyeliğine, 1979’da da başkanlığına
getirildi. Kasım 1979’da Adalet Partisi
(AP) genel başkanı Süleyman Demirel’in
kurduğu azınlık hükümeti döneminde devlet
memurluğuna döndü; 5 Aralık’ta başbakanlık
müsteşarı ve DPT müsteşar vekili
olarak Türkiye ekonomisini liberalleştirmeyi
hedefleyen ve 24 Ocak Kararları(*)
olarak bilinen geniş çaplı programın hazırlanmasında
önemli rol oynadı. 1980’deki 12
Eylül Harekâtı’ndan sonra kurulan Bülend
Ulusu hükümetinde, ekonomiden sorumlu
başbakan yardımcılığına getirildi ve bu
programı uygulaması için gereken yetkilerle
donatıldı. Enflasyonu düşürme, ihracatı
artırma ve Türkiye’nin kredi itibarını yeniden
kazanmasını sağlamada başarılı oldu.
Ama izlenen para politikası faiz oranlarının
hızla yükselmesine ve bankerlik kuruluşlannın
iflasına yol açınca askeri yönetimle
anlaşmazlığa düştü. 1982’de görevinden istifa
etti.
1983’te Anavatan Partisi’ni (ANAP) kurarak
askeri yönetimin çizdiği siyasal çerçeve
içinde ama yönetimin desteği olmadan seçim
çalışmalarını yürüttü. Sivil parlamenter
yönetime dönüşün başlangıcı olan 6 Kasım
1983 genel seçimlerinde partisinin büyük bir
zafer kazanmasını sağladı ve İstanbul milletvekili
seçildi. 13 Aralık’ta Türkiye Cumhuriyeti’nin
46. hükümetini kurdu. 1984 yerel
seçimlerinde de bu başarısını sürdüren
ANAP, 28 Eylül 1986 ara seçimlerinde ve
29 Kasım 1987 erken genel seçimlerinde
uğradığı oy kaybına karşın tek başına iktidar
olunca hükümeti yeniden kurdu. 18
Haziran 1988’de ANAP Büyük Kongre’sinde
uğradığı suikasttan hafif yaralanarak
kurtulan Ozal, bu kongrede yeniden parti
genel başkanlığına seçildi. Başbakanlığı sırasında
dış ödemeler açığı giderildi ve GAP
gibi yatırım projeleri hızlandırıldı. Bununla
birlikte dış borçlarda büyük bir artış, reel
ücretlerde düşme oldu ve enflasyon yüzde
70’lerin üzerinde seyretti. TBMM’deki sandalye
dağılımının 26 Mart 1989 yerel seçimlerinden
sonra gerçek durumu yansıtmadığını
ileri süren ve yeni cumhurbaşkanının
partiler arasında bir uzlaşmayla seçilmesini
isteyen muhalefete karşı anayasanın öngördüğü
sürecin izlenmesi gerektiğini savundu.
31 Ekim 1989’da muhalefet partilerinin
katılmadığı oylamada cumhurbaşkanı seçildi
ve 9 Kasım 1989’da görevi Kenan
Evren’den devraldı. 1988’de Texas Teknik
Üniversitesinden fahri doktor unvanı alan
Özal’ın La Turquie en Europe (1988; Avrupa’da
Türkiye) adlı bir kitabı vardır.


Paylaşmak Güzeldir Sende Paylaşır Mısın?

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.