Ovalar Bölgesi Yerlileri

Paylaşmak Güzeldir Sende Paylaşır Mısın?

Ovalar Bölgesi Yerlileri, b u f f a l o y e r l îler
î olarak da bilinir, Mississippi Irmağı ile
Kayalık Dağlar arasındaki Büyük Ovalar’
da, bugün ABD’nin orta, Kanada’nın ortagüney
kesimlerini oluşturan topraklarda
yaşamış Amerika Yerlileri. Algonkin, Siu,
Kaddo, Uto-Aztek, Atabask ve Kiyova-
Tano öbeklerine bağlı diller konuşmuşlardır.Çoğu göçebe olan Ovalar Bölgesi Yerlileri
bizon gibi büyük hayvanlan avlardı. Kabileler
av için bir araya gelir, hayvan bir tuzağa
doğru sürülerek ya da ateşle çevrilerek
yakalanırdı. Tipik örnekleri Titan Dakotalan
ile Şayenler olan bu göçebe kabileler
önemli dinsel törenler için de bir araya
gelirdi.
Ayrıca bahçecilik ve çömlekçilikle uğraşan,
yılın bir bölümünü köylerde geçiren
kabileler de vardı. Bunlann başlıca ürünleri
mısır, fasulye, kabak ve ay çiçeğiydi. Pavniler,
Mandanalar, Hidatsalar ve Arikaralar
bu yan yerleşik kabilelerdendi.
Ovalar Bölgesi Yerlilerinde sınıf ve aileden
devralman toplumsal statüler yoktu.
Ama savaşta yiğitlik gösterme, yoksullara
yardım etme, akrabalarla malını paylaşma
ve konukseverlik gibi davranışlarla servet
ve toplumsal statü elde edilebilirdi. Kabileler
arasında, çoğunlukla kadmlann da katıldığı
savaşçı birlikleri kurulmuştu. Mandana
ve Hidatsalarda ise kadmlann ayn birlikleri
vardı.
Akrabalık örgütlenmesi babayanlı (örn.
Ayova, Kansa, Omaha, Ozaç ve Ponka),
anayanlı (örn. Hidatsa, Mandana ve Crow)
ya da ikisinin kanşımı biçiminde olabilir,
çoğunlukla tekeşliliğe dayanan evlilikler
aileler tarafından ayarlanırdı. AvrupalIlarla
ilişkiye girmeden önce Yerliler aletlerini
kemik, boynuz ve taştan yaparlardı. Giysi,
kap kacak ve tepee(*) yapımında hayvan
derisi kullanılır, yan yerleşik kabilelerde
sepetçilik ve çömlekçilik yapılırdı. İspanyollann
kıtaya atı getirmesinden önce büyük
olasılıkla tek evcil hayvan köpekti.
Atsinalar gibi bazı kabilelerde yüce bir
varlığa inanılırdı. Ama tüm kabilelerde,
basit ayinlerden haftalarca süren törenlere
kadar çok çeşitli dinsel uygulamalar vardı.
Her kabilenin, hastaları iyileştirmek ve
düşmanların, avm ya da kayıp eşyanın
yerini bulmaktan sorumlu bir şamanı olurdu.
Görüntüler aracılığıyla kehanete çok
önem verilir, yaşamda başannm dost ruhlamı
yardımıyla gerçekleştiğine inanılırdı.
Yöreye AvrupalIların gelmesi Ovalar Bölgesi
Yerlilerinin kültüründe köklü değişimlere
yol açtı. 19. yüzyıl sonlarında bizonlann
soyunun tükenmesi toplumsal statü sistemini
altüst etti; mamul malların gelmesiyle
el sanatları önemini yitirdi. Yerliler
kamplara yerleştirilince daha büyük sorunlar
çıktı. Eski bizon avcılan sığır besiciliğini
benimseyemedikleri gibi, kadınlara ait bir
uğraş olan tanma sabanın girmesiyle ortaya
çıkan yeni iş bölümüne karşı direnmeye
başladılar. Bu arada hükümetin anasoylu
topluluklara babayanlı soy çizgisini ve soyadı
kullanımını dayatması akrabalık sisteminde
birçok karışıklığa neden oldu.


Paylaşmak Güzeldir Sende Paylaşır Mısın?

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.