Oops! It appears that you have disabled your Javascript. In order for you to see this page as it is meant to appear, we ask that you please re-enable your Javascript!

otomobil yarışı

otomobil yarışı, karayolu, parkur ya da
kapalı pistte yapılan profesyonel ve amatör
otomobil yanşı. Grand Prix yarışları(*), pist
yanşı(*), standart otomobil yarışı(*), spor
otomobil yanşı(*), drag yarışı(*), mini araba
yarışı(*) ve karting’in(*) yanı sıra,
tırmanma yanşı(*), otomobil rallisi(*) ve
gymkhana(*) gibi türleri vardır. Otomobilleri
çeşitli sınıflara ve alt sınıflara ayırma ve
yarışları yönetme işini, başta Uluslararası
Otomobil Federasyonu (FIA) olmak üzere
çeşitli yerel, ulusal ve uluslararası kuruluşlar
yürütür.
Tarihçe. Otomobil yarışları, 1880’lerde
benzinle çalışan içten yanmalı motorların
geliştirilmesinden kısa bir süre sonra başla-
Bennett’in önerisiyle, her ülkedeki otomobil
kulübünün kendi ülkesinde imal edilmiş
üç otomobille katıldığı ve her yıl yinelenen
ödüllü yarışmalarla başladı. İlk Bennett
Trophy yarışlarını 1901, 1902 ve 1903’te
Fransa Otomobil Kulübü düzenledi. Daha
sonraki yarışlar İrlanda (1903), Almanya
(1904) ve Fransa’da (1905) yapıldı. Uç
otomobil sınırlamasına karşı çıkan Fransız
otomobil yapımcıları 1906’da Bennett Kupası
yarışlarını boykot ederek aynı yıl Le
Mans’ta ilk Fransa Grand Prix Yarışı’nı
düzenlediler. Bu yarışta otomobilleri yapımcıların
ekipleri kullanıyordu. Aynı yıl
Sicilya’da başlayan ve II. Dünya Savaşı
dışında sürdürülen Targa Florio yarışlarının
mesafesi 72-1.049 km arasında değişir. New
Yorklu sporcu William K. Vanderbilt’in
1904-09 arasında (1907’de yapılmadı) Long
Island’da düzenlediği 450-482 km mesafeli
ve ödüllü yarışlar daha sonra değişik kentlerde
1916’ya değin yapıldı. 1936 ve 1937’de
de New York’ta, Long Island’daki Roosevelt
Parkuru’nda Vanderbilt Kupası yarışları
düzenlendi.
Avrupa ve ABD’deki ilk yarışlarda kullanılan
otomobiller, genellikle ertesi yıl piyasaya
çıkacak yeni modellerin ilk örnekleriy-
Vanderbilt Kupası Yarışı, 1906
PHOTOWORLD-FPG
dı. Düzenlenen ilk otomobil yarışı 1894’te
Fransa’da, Paris-Rouen arasındaki 80
km’lik mesafede yapılan güvenilirlik denemesiydi
ve yarışı saatte 16,4 km hızla giden
bir otomobil kazandı. Gerçek anlamda ilk
otomobil yanşı 1895’te Fransa’da, Paris-
Bordeaux arasında, gidiş-geliş toplam 1.178
km’lik bir mesafede yapıldı. Yarışı kazanan
otomobil saatte ortalama 24,15 km hıza
ulaşmıştı. ABD’deki ilk otomobil yanşı
1895 Şükran Günü’nde, Illinois’da Chicago-
Evanston arasında. gidiş geliş 87 km’lik bir
mesafede yapıldı. İki yarışın da finansmanı
reklam amacıyla gazetelerce sağlandı. Fransız
kentleri ve Fransa’yla öteki ülkeler
arasındaki yaygın otomobil yanşları, kazalann
çokluğu nedeniyle Paris-Madrid Yanşı’nın
Bordeaux’da durdurulduğu 1903’e
değin sürdü. Bu arada 1898’de, bir turu 145
km olan Perigueux Yarışı’yla ilk kapalı pist
yarışı yapıldı. 1895’te kurulan Fransa Otomobil
Kulübü’nün yönettiği bu yarışlar
zamanla İngiltere, Galler ve Iskoçya dışında
bütün Avrupa’ya yayıldı. 1900’e gelindiğinde
yarışçıların hızı saatte 80,46 km’yi aşmıştı.
Yarış otomobilleri için pek uygun olmadığı
ve izleyiciler, yanşçılar ve hayvanlar
için tehlike oluşturduğundan karayollannda
yapılan yarışların sayısı giderek azaldı.
Bu tür yarışlardan yalnızca Mille Miglia(*)
1957’ye değin sürdürüldü.
Modern anlamda uluslararası yarışlar,
New York Herald’m sahibi James Gordon
di. Yüksek performanslı bu otomobillere
bazen özel koltuk, lastik ve benzin depolarının
takıldığı yarışların özel bir uzmanlık
alanına dönüştüğü I. Dünya Savaşı’ndan
sonra piyasa için üretilen otomobiller yetersiz
kalmaya başladı. Özel yarış otomobilleri
ilk kez 1939’da kullanıldı.
Pist yarışı. İlk otomobil yarış pisti 1906’da
İngiltere’de Surrey’deki Weybridge yakmlannda
bulunan Brooklands’de inşa edildi.
Uzunluğu 4,45 km, genişliği 30 m olan
pistin, dış kenarı iç kenanndan 8,5 m
yüksekte iki virajı vardı. Brooklands’de
pistin kapatıldığı 1939’a değin hız, bayrak,
dayanıklılık ve handikap yanşlannın yanı
sıra 1.600 km’lik uzun mesafe (1932) ve 24
saat yanşları (1929-31) yapıldı. İngiltere’de
ilk karayolu otomobil yanşı 1932’de Lancashire’daki
Donington Park’ta düzenlendi; bu
yol II. Dünya Savaşı’nda yıkıldı. Avrupa’da
inşa edilen oval ve yüksek virajlı özel
pistlerin en önemlileri Milano dışındaki
Monza (1922) ve Paris dışındaki Montlhéray’di
(1924). Otoyollara bitişik olan her iki
pistin de yalnızca yarısı Grand Prix yarışları
için kullanılıyordu. Montlhéray’de birçok
uzun mesafe hız rekoru kırıldı.
ABD’de Indianapolis yakınlarında bulunan
4 km’lik Indianapolis Pisti genellikle
dünyanın en ünlü pisti olarak kabul edilir.
1909’da toprak bir yol olarak açılan bu pist
1911’de Indianapolis 500(*) yarışları için
tuğlayla döşendi. ABD’de ilk kez I. Dünya
Savaşı’ndan önce kullanılan oval, yüksek
virajlı geniş pistler 1920’lerde daha da
yaygınlaştı. Ama sonraki yıllarda yeniden
yarım mil ya da bir millik toprak yollara
dönüldü.
Amerika ve Avrupa yarışları, uluslararası
yarışlar. 1950’lerde dünya çapında düzenlenen
ilk Grand Prix’ye değin, Avrupa ve
Kuzey Amerika’daki otomobil yanşları
önemli farklılıklar gösteriyordu. ABD’deki
yarışlar daha çok pistlerde yapılıyor ve
yarım millik toprak pistlerin yanı sıra Indianapolis
500 yarışındaki gibi 2,5 millik özel
pistler de kullanılıyordu. Standart otomobil
yarışı 1930’larda, Florida’da Daytona Beach’teki
kumsalda başladı ve daha sonra
pistlerde sürdürüldü. Ulusal Standart Otomobil
Yanşları Birliği (NASCAR) 1947’de
kuruldu. Çeyrek millik bir pistte yapılan
drag yarışı gibi özel olarak düzenlenmiş
otomobillerin katıldığı yarışlar, 1930’larda
California’nın güneyindeki çölde yapılan
yarışlarla ortaya çıktı. Önceleri standart
yarış otomobillerinin biraz değiştirilmiş bir
türü olan bu tür otomobiller daha sonra
öteki yarış otomobilleri gibi özel olarak imal
edilmeye başladı. II. Dünya Savaşı’ndan
sonra hızla yayılan ve hot rod denen
bu yanşları yönetmek üzere 1951’de Ulusal
Hot Rod Birliği (NHRA) kuruldu. Zamanla
Avustralya, Yeni Zelanda, Kanada, İngiltere,
Almanya, İtalya, Japonya ve İsveç’te
yaygınlaşan bu yarış türü 1965’te FIA
tarafından resmen tanındı. Mini araba yanşları
1940’larda ABD’de başladı.
1950’lerde, kart denen daha küçük otomobiller
ortaya çıktı. 1960’lardan sonra İngiltere,
kara Avrupa’sı ülkeleri, Avustralya,
Yeni Zelanda ve Japonya’daki uluslararası
yarışmalarda da kart’lar kullanıldı. Amatör
ve profesyonel spor otomobil yarışları ise
1930’larm sonunda ABD’de yaygınlık kazandı;
bu yarışlarda kullanılan ilk otomobiller
Avrupa yapımıydı. Modern spor otomobil
yarışları, 1944’te kurulan Amerika
Spor Otomobil Kulübü (SCCA) ve 1951’de
kurulan Kanada Otomobil Sporları Komitesi’nin
(CASC) yakın işbirliğiyle düzenlenmeye
başladı. Günümüzde amatör yanşçılar
daha çok yerel rallilere ve gymkhana’Xaxa.
katılırken, halk arasında en çok profesyonel
yarışlar ilgi görmektedir. 1960’lardan bu
yana ABD’nin batı çöllerinde ve Meksika’
daki Baja California’da yapılan en ünlü
yarışlar Baja 500 ve Meksika 1000 yarışlandır.
Hız. Otomobil yanşlarmda başlıca amaç
hızlı gitmektir. 1911’deki Indianapolis 500
yarışında ulaşılan saatte 120,04 km’lik hız
1970’lerin sonunda saatte 260 km’ye ulaştı.
Parkur zemininin ve viraj sayısının değişiklikler
gösterdiği Grand Prix yarışlarında hız
daha düşüktür.
1920’lerde karada hız rekoru kırma çabalan
yanşçıları karayolları yerine özel çöl ya da
kumsallarda yarışmaya yöneltti. Ayrıca sırf
rekor kırmaya yönelik otomobiller yapılmaya,
daha sonra da otomobillerde jet motorları
kullanılmaya başladı. FIA, yeni bir
rekor kırmak amacıyla geliştirilen üç tekerlekli
otomobilin rekorunu onaylamayınca,
rekor Uluslararası Motosiklet Federasyonu’nca
(FİM) onaylandı. Başlıca yarışlar,
şampiyonlar ve otomobil yapımcılan
için bak. spor rekorları (otomobil
yarışı).

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.