Oops! It appears that you have disabled your Javascript. In order for you to see this page as it is meant to appear, we ask that you please re-enable your Javascript!

otomatik transmisyon

otomatik transmisyon, o t o m a t îk v ît e s
olarak da bilinir, otomobillerde, dişli kavrama,
hidrolik debriyaj ve çeşitli düzenleyici
donanımlardan oluşan ve motor ile tekerlekler
arasındaki hız oranının otomatik
olarak belirlenmesinde kullanılan aktarma
düzeneği. 1939’da geliştirilen ve daha sonralan
hızla yaygınlaşan otomatik transmisyonlu
otomobillerde, sürücü yalnızca gaz ya da
fren pedalına basar ve arabanın hızı yükseldikçe
ya da düştükçe vites ayarı otomatik
olarak gerçekleşir. Motordan gelen krank
mili ile hareketi tekerleklere aktaran devindirici
mil yağ dolu şanzıman (vites kutusu)
içinde doğrudan birleşir; kavrama düzeneği,
iki öğeli bir sıcak kavrama ya da üç öğeli bir
moment dönüştürücüsü biçiminde olabilir.
Sıvılı kavramalarda karşılıklı iki kanatlı
türbin bulunur. Krank miline bağlı olan
türbin dönmeye başladığında, şanzıman
içinde çalkalanan yağın aracılığıyla, türbinler
arasında bir moment aktarımı gerçekleşir.
(Bu durum karşılıklı duran iki vantilatöre
benzetilebilir; vantilatörlerden biri çalıştınldığında,
bunun ittiği havanın etkisiyle
öteki vantilatörün pervanesi de dönmeye
başlar.) Motor yavaş çalıştığında, şanzıman
yağı devindirici mile bağlı türbinin kanatları
üzerinden kayarak fazla etkili olmaz; ama
hız arttıkça kayma oranı azalır ve sıvılı
kavrama düzeneği tıpkı bir dişli kavrama
gibi etkili olur.
Hidrolik moment dönüştürücüsü de sıvılı
kavramaya benzer. Her ikisinde de gücü
sıvı bir ortam aktarır. Düşük hızlarda, bir
pompanın kanatlan yağı bir statorun kanatlarına
doğru iter. Bu kanatlar yağı bir
türbine çarptırarak momenti artınr. Yüksek
hızlarda, sıvılı kavramada olduğu gibi, yağ,
stator, pompa ve türbin tek bir birim
halinde döner. Hidrolik moment dönüştürücüsünde
yağ şanzımanm değişik bölümlerin245
Otomatizm
de değişik hızlarda hareket eder. Pompa
yağı çevirerek dışan püskürtür. Pompayı
çevreleyen halka biçimli karter ile türbin,
yağı türbine doğru iter. Burada türbinin
kanatlarına çarparak içeriye göbek bölümüne
doğru kayan yağ statordan geçerek
tekrar geri döner. Stator tekyönlü bir
kavramayla donatılmıştır. Bu aygıt, düşük
hızlarda statorun yağı saptırmasını, yüksek
hızlarda da pompa ve türbin ile birlikte
kullanılabilmesini olanaklı kılar. Burada
anlatılanlar otomatik transmisyonun en basit
çalışma ilkeleridir; sistem genellikle daha
karmaşıktır ve moment dönüştürücüleri
dişli aktarma düzenekleriyle birlikte uygulanır.

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.