Osmanlı Sosyalist Fırkası

Paylaşmak Güzeldir Sende Paylaşır Mısın?

Osmanlı Sosyalist Fırkası, II. Meşrutiyet
döneminde İstanbul’da kurulan siyasal parti. Türkler tarafından kurulan ilk sosyalist
partidir.
Osmanlı topraklarında yaşayan Bulgar,
Rum ve Ermeniler arasında yaygın olan
sosyalist düşünceler Meşrutiyet’in ilanından
(1908) sonra Türk aydınları arasında da
gelişme olanağı buldu. Şubat 1910’da İştiraki*)
dergisini yayımlamaya başlayan Hüseyin
Hilmi’nin girişimleri sonunda Eylül
1910’da Osmanlı Sosyalist Fırkası kuruldu.
Partinin kuruluş ve yönetiminde Baha Tevfik,
Osmanlı Demokrat Fırkası ileri gelenlerinden
Pertev Tevfik, Sosyalist gazetesi
sahibi Namık Haşan, Hamit Suphi ve İnsaniyet
gazetesi sahibi İbnüttahir İsmail Faik
de görev aldı. İştirak’m kapatılma olasılığına
karşı İnsaniyet ve Medeniyet adlı yayın
organları için de ruhsat alan Osmanlı Sosyalist
Fırkası bilinen anlamda bir sosyalist
parti değildi; yayın organlarında sosyalist
kuramla ilgili yazılardan çok, muhalefetteki
Prens Sabaheddin’in bireysel girişimciliği
savunan tezlerine yakın yazılar yer
alıyordu.
Sada-yı Millet gazetesi yazarlarından Ahmed
Samim’in öldürülmesinden (1910) sonra
özel bir sayı yayımlayan İştirakim sert bir
eleştiri kampanyası başlatması, partinin çalışmalarından
hoşnut olmayan İttihat ve
Terakki’nin tutumunu daha da sertleştirmesine
yol açtı. Bunun üzerine Osmanlı Sosyalist
Fırkası, bütün muhalefeti bünyesinde
toplamaya çalışan Hürriyet ve İtilaf Fırkası
ile dayanışma içine girdi, Bu arada eski Jön
Türklerden Dr. Refik Nevzat Paris’ten
Hüseyin Hilmi ile ilişkiye geçerek Avni
Kemal, Fuad Nevzat, M. Zeki ve Kadri
Hoca ile birlikte örgütün Paris şubesini
kurdu (Eylül 1911). Beşeriyet adlı bir gazete
yayımlayan bu şubenin çalışmaları oldukça
sınırlı kaldı. Öte yandan Hüseyin Hilmi’nin
II. Enternasyonal ve Fransız sosyalist önder
Jean Jaurès ile kurduğu ilişkiler de ileriye
götürülemedi.
Mahmud Şevket Paşa’nın öldürülmesinden
(1913) sonra İttihat ve Terakki bütün muhalefeti
sindirmeye yönelince, Osmanlı Sosyalist
Fırkası da baskılarla karşılaştı. Yurtdışında
bulunan Hüseyin Hilmi dönüşünde
tutuklanarak Sinop’a gönderildi ve Mondros
Mütarekesi’ne (1918) değin çeşitli
yerlerde sürgünde kaldı. Bu dönemde partinin
çalışmaları da kesintiye uğradı. Mütarekeden
sonra İstanbul’a dönen Hüseyin Hilmi
1919’da, Osmanlı Sosyalist Fırkası’nın
ardılı niteliğindeki Türkiye Sosyalist Fırkası’m
kurdu.


Paylaşmak Güzeldir Sende Paylaşır Mısın?

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.