Osman II (genç )

Paylaşmak Güzeldir Sende Paylaşır Mısın?

Osman II (genç ) (d. 3 Kasım 1604, İstanbul –
ö. 20 Mayıs 1622, İstanbul), Osmanlı
padişahı (1618-22). Devlet kurumlarında ve
Yeniçeri Ocağı’nda reform yapma girişimi
başarılı olmamıştır.
I. Ahmed’in oğluydu. Annesi Mahfiruz
Sultan’dı. İyi bir öğrenim gördü. Amcası I.
Mustafa’nın akli dengesizliği nedeniyle, ileri
gelen devlet adamlarınca genç yaşta tahta
çıkarıldı (26 Şubat 1618). Bu sırada İran’la
yürütülen savaş Nasuh Paşa Antlaşmasinı
(1612) temel alan bir antlaşmanın imzalanmasıyla
sona erdi (26 Eylül 1618). Batıda
ise Lehistan (Polonya) ile Kırım Hanlığinın
karşılıklı saldırıları ve görevden alınan
Boğdan voyvodası Gaspar’ın ayaklanarak
Lehistan’a sığınması yüzünden gergin bir
ortam doğdu. Özi beylerbeyi İskender Paşa,
Leh soylularından destek alan Gaspar’ı
Yaş’ta büyük bir bozguna uğrattı (1620) ve
Tuna’yı geçmeye çalışan Leh kuvvetlerini
II. Osman, Konstantin Kapıdağlı’nın
bir resmi, 18. yy sonu, 19. yy başı;
Topkapı Sarayı Müzesi
Hayati Tezel Koleksiyonu
yok etti. Bu başarıdan cesaret alan II.
Osman, Sadrazam Güzelce Ali Paşa’nın da
etkisiyle, yeniçerilerin ve sipahilerin hoşnutsuzluğuna
karşın Lehistan seferine çıkmaya
karar verdi. Sefere çıkmadan önce
kardeşi Mehmed’i öldürtmesi (Ocak 1621)
yeni tepkilere yol açtı. Mayıs 1621’de İstanbul’dan
ayrıldıktan sonra Hotin’e kadar’
ilerledi. Ama büyük kayıplara karşın bir
başarı elde edemedi ve Lehistan’ın isteği
üzerine barış yaptı (6 Ekim 1621). Böylece
sınırlarda bazı değişiklikler yapıldı ve Hotin
Kalesi Boğdan’a geri verildi.
II. Osman seferden dönüşünde devlet
kurumlarında, özellikle de disiplinsizliğini
yakından gördüğü Yeniçeri Ocağı’nda yeni
düzenlemeler yapma yoluna gitti. Bu amaçla
Anadolu, Suriye ve Mısır’dan asker
toplanması için gizli fermanlar yolladı. Bu
arada yeniçerileri sıkı bir biçimde denetlemesi,
maaş ve bahşişlerde kısıntı yapması,
devlet merkezini Bursa’ya taşımak istemesi
ordu içindeki gerginliği artırırken şeyhülislamın
yetkilerini ve ilmiye sınıfının arpalıklarını
kısması, ulemanın da kendisine karşı
tavır almasına yol açtı. Ardından hacca
gitme kararını açıklaması üzerine, bu bahaneyle
Suriye’ye geçip yeni ordunun başında
geri dönme niyetini anlayan yeniçeriler
ayaklanarak (18 Mayıs 1622) hacca gitmekten
vazgeçmesini ve bu girişime ön ayak
olan devlet adamlarının kendilerine teslim
edilmesini istediler. II. Osman, yeniçerilerin
bu isteklerini reddetti. Şeyhülislamın
hacca gitmekten vazgeçmesi için verdiği
fetvayı da yırtarak bu davranışı gösteren ilk
ve tek Osmanlı padişahı oldu. Yeniçerilerin
sarayın kapısına dayanmalarından sonra
Sadrazam Dilaver Paşa ile Kızlarağası Süleyman
Ağa’yı ayaklanmacılara teslim ettiyse
de, tahttan indirilerek yerine I. Mustafa’
nın yeniden padişah ilan edilmesini önleyemedi
(19 Mayıs). Bunun üzerine Ağa Kapısı’na
sığındı. Ertesi gün Yedikule Zindanı’
na götürüldü ve Sadrazam Davud Paşa’nın
buyruğuyla boğularak öldürüldü.
II. Osman üzerine yazılmış birçok monografi
arasında çağdaşı Tûgi’nin Vakayi-i
Sultan Osman’ı ile Emir Osman’ın Mesirul-
203 Osman
Ahzân fi Maktelı s-Sultan Osman’ı sayılabilir.
Fârisi mahlasıyla şiirler yazan ve bir
Divan’ı bulunan İL Osman’ın yaşamı, A.
Turan Oflazoğlu’nun tiyatro oyunu II. Osman’a.
da (1979) konu olmuştur.


Paylaşmak Güzeldir Sende Paylaşır Mısın?

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.