Oops! It appears that you have disabled your Javascript. In order for you to see this page as it is meant to appear, we ask that you please re-enable your Javascript!

örümcek

örümcek, Arachnida (örümceğimsiler) sınıfının
Araneida (ya da Araneae) takımından
eklembacaklıların ortak adı. Yürüme
organı olan bacakları dört çift, vücutları
başlıca iki bölümdür: Başlı-göğüs ya da
öngövde (sefalotoraks ya da prosoma) ile
karın bölgesi ya da artgövde (abdomen ya
da opistosoma). Örümceğimsilerde ortak
309 örümcek
olan bu temel özellikler örümcekleri de
böceklerden ve öbür eklembacaklılardan
ayırır. Tuzak ağı kurmanın dışında çok
değişik amaçlar için kullandıkları ipek salgısı
örümceklerin en dikkat çeken özellikleridir.
Antarktika dışında bütün kıtalara yayılmış
olan örümcekler deniz düzeyinden 5.000
m’ye ulaşan yükseltilere kadar görülebilir.
Kurt örümceği
Anthony Bannister-The Natural History Photographic Agency
Günümüze değin 34 bin dolayında türü
tanımlanmıştır ve saptanan tür sayısı yapılan
araştırmalara bağlı olarak giderek artmaktadır.
Örümceklerin çoğu karada, pek
azı kıyılarda ya da tatlı ve tuzlu suların
üstünde yaşar. Huni örümceklerinden olan,
Avrasya’ya dağılmış su örümceği (Argyroneta
aquatica) suda yaşamaya tam olarak
uyarlanabilmiş tek örümcek türüdür. En
küçük örümceklerin uzunluğu 0,5 mm’yi
aşmazken Amazon Havzasında yaşayan
Theraphosa cinsinin üyeleri 90 mm uzunluğa
erişebilir. Örümcekler yırtıcı hayvanlardır
ve büyük ölçüde böcekleri avlayarak
beslenirler.
Bütün örümceklerde zehir bezleri bulunmakla
birlikte pek azının zehiri (örn. karadul,
tarantula) insanlar için tehlikelidir.
Çoğunda sekiz, öbürlerinde daha az sayıda
basit göz bulunur. Gözlerin sayısı ve diziliş
biçimi türlerin sınıflandırılmasında büyük
önem taşır.
Önde bulunan ilk uzantı çifti (keliser) iki
parçadan oluşur. Genellikle aşağı doğru
sivrilen, kıskaca benzer bu uzantıların uçta
kalan parçası zehir çengelleri adıyla tanınır
ve zehir bezleriyle bağlantılıdır. Dokunma
ya da çene ayakları (pedipalp) denen ikinci
uzantı çifti erkeklerde spermanın biriktirildiği
çiftleşme organı olarak işlev görür.
Olgunlaşmamış erkeklerde ve dişilerde bu
uzantı çifti temel olarak besinlerin tutulmasına
yarar. Geri kalan dört çift uzantı ise
sekiz parçalı yürüme organlarıdır. Bacaklar
bir dış etki karşısında gövdeden kolayca
ayrılabilir (ototomi). Kopan bacakların yerini
ilk deri değiştirme sırasında daha kısa
olan yenileri alır.
Artgövdede yer alan ipek salgıbezlerinin
ürettiği sıvının kimyasal bileşimi ipekböceğininkine
benzer, ipek salgısı artgövdenin
ucundaki meme denen konik yapılardan
çıkar. Bazı örümceklerde memeden başka
ipek bezleriyle ilişkili binlerce ..deliği bulunan
kalburlu bir levha vardır. Örümceklerde
salgısı ve yapısı farklı en az iki çeşit ipek
bezi bulunur. Salgı üreten bezin çeşidine
göre ipek, tuzak ağı örmekte, yuvayı döşemekte,
yumurtaları ya da spermayı sarmakta kullanılabilir. Bir yere tutturdukları
ipek iplikçikleri sayesinde düşmeden aşağıya
ve yukarıya doğru hareket edebilir, bu
iplikçikleri paraşüt gibi kullanarak rüzgârın
yardımıyla çok uzaklara sürüklenebilirler.
Örümcekler ayn eşeylidir. Çiftleşme davranışları
türlere göre değişir. Erkek dişiye
yaklaşmadan önce spermasını, ördüğü bir
sperma ağma akıtır. Daha sonra bunu
pedipalplere çeker. Kur yapma davranışları
da çok çeşitlidir. Karmaşık hareketlerin
yanı sıra dişiye öldürülmüş bir av sunma sık
görülür. Erkekler genellikle dişilerden daha
küçük yapılıdır ve bazen çiftleşme öncesi ya
da çiftleşmenin ardından dişiler tarafından
yenirler.
Dişiler yumurtalarını ipekten ördükleri bir
kesenin içine koyarak uygun bir yere bırakır
ya da bu keseyi yumurtalar açılana değin
taşır. Kısa bir süre içinde açılan yumurtalardan
erişkine benzer yavrular çıkar.
Böcekler genellikle örümceklerin temel
besin kaynağıdır. Böcekleri yakalamak için
hazırlanan tuzak ağlan bazı türlerde avın
kaçmasını engelleyen ya da zorlaştıran yapışkan
zerreciklerle kaplıdır. Ama bütün
örümcekler tuzak ağı örmez. Örneğin
sıçrayan örümcekler ve kurt örümcekleri
avlannı kovalayıp üstlerine atlar. Yengeç
örümceği çiçeklerin içine gizlenerek avını
bekler.
Theridiidae familyasının üyeleri geniş aralıklı
örülmüş, hemen her doğrultuda uzanabilen
düzensiz tuzak ağları kurar. Linyphiidae
üyelerinin ağları genellikle düz ve
yataydır. Ctenizidae üyeleri ise toprakta
kazdıkları ve içini ipekle döşedikleri oyuklarda
yaşar. Kamçılı örümcek(*) adıyla
bilinen Amblypygi takımının üyeleri, örümceklerin
yakın akrabasıdır. Örümcek türleri
ya da gruplan hakkında daha aynntılı bilgi
için bak. Ctenizidae, Dinopidae, haçlı
örümcek, ipek örümceği, kurt örümceği,
Linyphiidae, Loxoscelidae, Oxyopidae, Pisauridae,
Scytödidae, sıçrayan örümcek, tarantula,
Theridiidae, Theridiosomatidae,
Theraphosidae, torba örümceği, yengeç
örümceği.

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.