O’Connelî, Daniel

O’Connelî, Daniel, lakabı k u r t a r i c i (d. 6
Ağustos 1775, Cahirciveen yakınları, Kerry
ili, İrlanda – ö. 15 Mayıs 1847, Cenova,
Sardinya Krallığı), 19. yüzyılda İngiliz
Avam Kamarası’na seçilen ilk büyük irlandall
önder.
Fransız Devrimi’nin başlaması üzerine
Fransa’da Douai’daki Katolik okulundasürdürdüğü öğrenimini yarıda bırakarak
Londra’ya döndü. Orada hukuk öğrenimi
gördü ve 1798’de İrlanda barosuna kabul
edildi. Mahkemelerde etkileyici konuşmalar
yaparak ulusal haklar konusunu dile
getirdi. 1797’den beri Birleşik İrlandalIlar
Derneği’nin üyesi olmasına karşın 1798’deki
İrlanda ayaklanmasına katılmayı reddetti. 1
Ağustos 1800’de çıkarılan Birleşme Yasası’yla
İrlanda Parlamentosu’nun feshedilmesi
üzerine, Britanya Parlamentosu’nun İrlanda
halkını temsil edebilmesi için Katolikkarşıtı yasaları kaldırması gerektiğini savundu.
Katoliklere siyasal hakların tanınması
için ülke çapında toplantılar düzenledi.
O’Connell 12 Mayıs 1823’te, Richard Lalor
Sheil’le (1791-1851) birlikte Katolik
Birliği’ni kurdu. İngiltere hükümeti İrlandalI
papazların, avukatların ve aydınların desteğini
kazanarak kısa sürede güçlenen bu
örgütü kapatmayı göze alamadı. 1826’da
Yeni Katolik Birliği adını alan örgüt, seçimlerde
büyük toprak sahiplerince desteklenen
adayların yenilgiye uğratılmasında
önemli rol oynadı. Katolik olduğu için
parlamentoya girme hakkı olmayan O’Connell
Temmuz 1828’de Clare ilinden seçimlere
katılarak İngiliz hükümetinin desteklediği
aday karşısında zafer kazandı. Bu durum
Ingiltere başbakanı Wellington 1. dükü
Arthur Wellesley’i Katoliklere seçme ve
seçilme hakkını tanıyan 1829 tarihli Özgürlük
Yasası’nı çıkarmaya yöneltti. Böylece
parlamentoya giren O’Connell, Nisan
1835’te, muhafazakâr Robert Peel hükümetinin
devrilmesinde etkili oldu. Whig Partisi
ile bir anlaşma yaparak, reformların uygulamaya
konması karşılığında İrlanda’da düzenin
sağlanmasına yardımcı olmayı kabul
etti. Böylece yandaşlarıyla birlikte Melbourne
2. vikontu William Lamb’in önderliğindeki
Whig hükümetini destekleyerek, bu
hükümetin 1835-41 arasında görevde kalmasını
sağladı. Ama Whig’lerin de İrlanda’daki
koşulları düzeltmeye yanaşmadığını
görünce Britanya ve İrlanda parlamentolarının
ayrılması için kitle gösterilerine dayalı
bir kampanya başlattı. Bozgunculuk yaptığı
gerekçesiyle üç ay süreyle (Haziran-Eylül
1844) hapsedildi. Daha sonra sağlığı hızla
bozulduğundan etkinliğini sürdüremedi.
Ulusal mücadelenin önderliğini Yeni İrlanda
adlı radikal hareket üstlendi.
O’Connell’in yaşamını konu alan yapıtlar
arasında oğlunun yazdığı The Life and
Speeches o f Daniel O’Connell, M. P. (1846;
Daniel O’Connell’in Yaşamı ve Yapıtları)
ve Denis Rolleston Gwynn’in yazdığı Daniel
O’Connell, The Irish Liberator (1930;
Daniel O’Connell, İrlandalı Kurtarıcı) sayılabilir.

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*

bool(false)