Oops! It appears that you have disabled your Javascript. In order for you to see this page as it is meant to appear, we ask that you please re-enable your Javascript!

KOVBOY

kovboy

kovboy

KOVBOY. Kuzey Amerika’da 19. yüzyılın ikinci yansında, özellikle Amerika Yerlileri’ nin yaşadıklan topraklann ele geçirilmesi sırasında girişilen savaşlan konu alan kovboy (Western) filmlerinden tanıdığımız efsaneleşmiş kovboy tipi gerek yaşantısı, gerek giyimiyle Amerikan folklorunun önemli öğelerinden birini oluşturur. At sırtında büyük sığır sürülerini bir araya getirerek güden ve bunlara bekçilik eden sığırtmaçlara, İngilizce’de “sığır çobanı” anlamında cowboy denmektedir.

19. yüzyılın sonlarına kaidar kıtanın orta bölümündeki geniş düzlüklerde nüfus çok seyrekti. Bu düzlüklerde yüz binlerce yabanıl sığır ve at özgürce dolaşıyordu. Bu keşfedilmemiş bölgenin bir yerleşim alanına dönüştürülmesinde kovboylar önemli bir rol oynadılar.

Genellikle öğrenim görmemiş, okuma yazma bile bilmeyen kovboylar, ilk olarak büyük sığır sürüleri için elverişli geniş otlakların bulunduğu Texas’ta ortaya çıktı. Kıtanın doğusunda yaşayan insanların et gereksinimini karşılamak kâr getiren bir iş olduğundan, birçok kişi sığır besiciliği yapmaya başlamıştı. Sığırların bir araya getirilmesi, damgalanması ve güdülmesi gibi işlerde beceri kazanan kovboylar da bu yoldan geçimlerini sağlıyorlardı. 19. yüzyıl ortalarında Kansas’a kadar uzanan demiryolları, sürülerin trenle kentlere taşınmasına olanak veriyordu. Ne var ki, bazen sürüleri en yakın tren istasyonuna götürmek için bile yüzlerce kilometrelik yol kat etmek gerekiyordu. Bu nedenledir ki, henüz insan eli değmemiş bölgelerden at

sırtında geçmek zorunda kalan kovboylar, yollar ve hayvanlan banndırabilecekleri kamp alanlan açtılar. Bu süreçte, Yerliler’in saldmsına uğrayanlar, sığırlarla aşmaya çalıştıkları ırmaklarda boğularak yaşamlarını yitirenler oldu. Şiddetli sıcağa ve dondurucu soğuğa dayanmak zorunda kaldılar. Kovboy-lann açtıklan en ünlü yol olan Chisholm Yolu’ndan 1866’da 300 bin, 1871’de ise 600 bin baş sığır geçti. Ne var ki, demiryollannın yaygınlaşmasıyla kovboyluk önemini yitirmeye başladı ve giderek tarihe karıştı.

Uçsuz bucaksız topraklarda türlü güçlüklere göğüs geren kovboyun, öykülerde yansıtıldığı gibi romantik bir karakter değil, oldukça
Union Pacific Railroad
Kovboylar bir buzağıyı damgalıyor.
kaba saba ve işini bilen biri olduğu söylenebilir. Giyimi de gereksinimlerine uygun olan kovboyun, yağmur ve güneşe karşı koruyucu geniş kenarlı şapkası, yerine göre su içmeye, yerine göre de yelpazelenmeye yarardı. Kalın pamuklu ya da yünlü, kir göstermeyen renkte bir gömlek giyer, omuzlannı kesmemesi için pantalon askısı takmaz, at sırtında belini sıkmasın diye kemer kullanmazdı. İnce, yumuşak deriden gösterişli çizmeler giyer, bunlar at şaha kalktığı zaman ayağının üzengiden
kaymaması için yüksek ökçeli olurdu. Boynuna bağladığı üçgen biçimindeki mendil, sürüyü izlerken ağzına burnuna toz girmesini önlerdi. Aynca, bacaklarını çalılardan ve kaktüs dikenlerinden korumak için pantolonunun üstüne ayı ya da koyun postundan bir tulum giyerdi. Eyerinin arkasında da sarı muşambadan bir yağmurluk taşırdı. Ceket giymez, ama kollarının rahat hareket etmesini sağlayan ve sigara kâğıtlarını, tütün kesesini, kibritini koyabileceği cepleri olan bir yelek giyerdi.

Yanında ham deri ya da kenevirden yapılmış, 12-21 metre uzunluğunda bir kement, bıçak ve tabanca bulundururdu. Kovboyun eyeri ise çoğu zaman bütün öbür eşyalarından daha değerliydi. Nitelikli deriden yapılır, üzerine desenler işlenir, bazen de gümüşle bezenirdi. Deri zamanla üzerine oturanın biçimini alırdı. Eyerin arkasındaki, arka kaş adı verilen parça kovboyun eyerden geriye kayıp düşmesini önleyecek yükseklikte olurdu.

Günümüzde ABD’nin batı eyaletlerindeki çiftliklerde çalışan sığırtmaçlar hâlâ kovboy olarak adlandmlmakta ve aşağı yukan eskiden yaptıkları işleri yapmaktadırlar. Ne var ki, bugün artık hendek kazma, çit yapma ve taşıtların onarımı gibi işlerden de sorumlu tutulurlar. Çağdaş kovboylar aynca eyersiz ata ve boğaya binme gibi çeşitli becerilerin sergilendiği rodeo adlı yanşmalar da düzenlerler (bak. Rodeo).

 

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.