Kavkı

Kavkı

Yumuşakçalarda ve kolsuayaklılarda
dışderinin özel bir bölgesinin salgıladığı
kireçten dış iskelet, ödenek.
(Eşanl. KABUK.) [Bk. ansikl. böl.] —Geom. Bir C eğrisinin bir O noktasına
göre kavkısı, O dan geçen ve b değişmez
bir sayı olmak üzere, C yı MX = MY =
b olacak biçimde M de kesen değişken
bir doğru geçirerek elde edilen X ve Y
noktalarının geometrik yeri. (Kutupsal
denklemleri:
r = + b
cos
olan doğru kavkılan ıle denkiernleri
r = a . cos O 4- b
olan, salyangoz eğrisi adı verilen çember
kavkıları birer kavkı örneği oluşturur)
[Eşanl. KONKOIT] — ANSIKL. Yumş. bil. Yumuşakçalann kavkısı,
kireç birikmesini sağlayan, kitine benzeyen
bir maddenin çok ince, ağsı tabakalarından
oluşur Kireç tabakaları, yan
yana sıralanan mikroskobik prizmaların
üst üste yığışmasıyla gelişir. Kavkının yüzeyi,
çoğunlukla, üsttabaka adı verilen ve
bir çeşit verniğe benzeyen boynuzsu bir
maddeyle kaplıdır Örteneğin salgıladığı
çok çeşitli renklerde boyarmaddeler, bazen
çok zarif desenli zengin süsler, bazense
tek renkli bir sıva oluşturur. Yumuşakçalann
kavkısının iç yüzü çoğunlukla sedeflidir;
sedef, kavkıyı oluşturan kireç prizmalarının
özel biçimde dizilişinin sonucudur
ve ışığı polarlar. Karındanbacaklıların
kavkısı uzunca bir koni biçimindedir; ne
var ki koni düz değildir, bir eksen (kolümela)
çevresinde dolanır ve dolambaçları
çukur ya da dolu olabilir. Kavkının ağız’ı
karındanbacaklının bedeninden bir bölümün
(baş ya da ayak) dışarı çıkmasına yarar
Çoğunlukla kavkının üzerinde yer yer
‘çıkıntılar, sivri uçlar, kabartılar, çeşitli bebezekler
görülür: bunlar kavkının gelişme ve
büyüme bölgeleridir. Karındanbacaklıların
çoğunda kavkı dıştadır ve bedeni sarar;
bazen körelmiş ve deri altında olabilir,
bazense hiç bulunmaz (kabuksuz sümüklüböcek,
Eolis).
İkiçenetli yumuşakçalarda, kavkı iki
parçadan oluşur: sağ çenet ve sol çenet.
Çenetler çoğunlukla birbirine benzer ve
bakışımlıdır ve hemen hemen hep çenet
dişlerinin karşılıklı olarak birbirlerinin boşluğunu
doldurduğu bir menteşeyle bağlanır
Kauçuğa benzeyen esnek bir bağ
çenetlerin açılmasını, iki kas da kasılarak
çenetlerin kapanmasını sağlar
Kafadanbacaklıların da kavkısı vardır;
ne var ki bu kavkı çok çeşitli biçimlerde
olabilir: ahtapot gibi sekiz kollularda hemen
hiç yoktur; mürekkepbalığındaysa
kat kat üst üste yığışmış kireçli, düz tabakalardan,
kalamardaysa felek biçiminde
boynuzsu bir levhadan oluşur; bu hayvanlarda
kavkı hep deri altındadır Nautilus’
larda kavkı dışta, sarmal biçimde kıvrılmış
ve bölmelidir, loca adı verilen bu bölme-
!erin en irisi olan son bölmede hayvanın
bedeni durur Nautiluslann bütün locaları
bir sifonla birbirine bağlıdır
Kolsuayaklıların kavkısı ikiçenetlidir; ne
var ki çenetler hep birbirinden çok farklı
olur; çünkü bunlardan biri sırt çeneti, öbürü
karın çenetidir Bazı kurtlann k.avkılanysa,
yumuşakçalann kavkıları üzerine yapışmış
basit kireç borularından oluşur
Kavkılar fosil olarak çok iyi korunduğundan
yerbilimde çok önemli rol oynar

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*

bool(false)