Gökdelen mimarisi

Burada yüksek ticarî bir yapı olarak tanımlanacak gökdelen, Amerika’nın mimarlık tarihine yaptığı özgün bir katkıdır. 1850’lerde Philadelphia’da inşa edilen birkaç katlı ticari binalar, gökdelenin habercisi olmuştu. Ama gökdelenin bir gerçeklik haline dö­ nebilmesi için, mimarların asansörü de yapı içine sokması gerekiyordu. Bu iş, 1950’lerden başlayarak New York’ta gerçekleştirildi. Ancak gökdelen tasarımının kı­ sa süre içinde yetkinliğe kavuştuğu kent, Chicago oldu. Kentin ticarî binalarının çoğunun, 1871’deki büyük yangından sonra yeniden yapılması gerektiği için, Chicago mimarlar için kusursuz bir deneme alanı oluşturdu. Bu mimarlar arasındaki en seçkin isimse, Louis Sullivan’dır. Sullivan ve ekipler halinde çalışan başka mimarları, ChicagoMimarlıkOkulu’nun niteleyici simgesi olan cam kafesi geliştirdiler. William Holabird ve Martin Roche’un Tacoma gökdeleni, Daniel H. Burnham ve John Wellborn Root’un Reliance gökdeleni ve Sulli- ABD (SANAT VE MİMARLIK) 399 (Üstte) Richmond Eyalet Meclis Binası (Virginia; 1785-96). Planını Thomas Jefferson ve Charles Louis Clerisseau tasarlamıştır. (Solda) Richard Upjohn’un Trinity kilisesi (1839-46), gotik canlandırmacılık üslubuyla. yapılmıştır. (Üstte) Henry Hobson Richardson’ın Chicago’daki Marshall Field 1 Toptan Satış Mağazası (1885-87). (Solda) Wainwright binasını (1890-91) Chicago’lu mimarlar Louis Sullivan ve Dan km ar Adi er, St. Louis’te inşa ettiler. van’ın Gage gökdeleni, gökdelen gelişimindeki aşamalarının önde gelen örnekleridir. Ama tam da Chicago’da özgün ve cüretkâr bir mimari doğarken, New York’taki McKim, Mead and White firması da, Boston Halk kütüphanesi (1887-98) gibi etkileyici kamu binaları için anıtsal bir «Güzel Sanatlar» üslubunu başarıyla sundu. Canlandırmacı üsluplara yö­ nelik bu tercih, ilginç çeşitlemelerle XX. yy’ı buldu. Örneğin, New York, dünyanın en yüksek binasını gerçekleştirmek için bir kampanya başlattığı zaman, süsleme sistemleri canlandırmacı üsluplara uyarlandı ve sonuç­ ta ortaya en iyi bilinen gotik gökdelen olan, Cass Gilbert’in New York’taki Woolworth gökdeleni (1913) çıktı

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*

bool(false)