GEVEN (Astragalus)

Aim. Tragant (m), Fr. Astragalevrai (m), İng. Astagal. Familyası: Baklagiller(Legüminosae) Türkiyede yetiştiği yerler: Anadolu’nun her yerinde.

Mayıs-Ağustos ayları arasında sarımsı, pembemsi ve morumsu renkte çiçekler açan, çok senelik, odunsu ve yastıklar hasıl eden dikenli çalılar. Türkiye’nin kurak bölgelerinde özellikle dağ yamaçlarında yetişir. Yaprak çıklarının zamanla dökülmesi ile orta damar sert ve diken halini alır. Çiçekler genellikle uzun bir sapın ucunda küre veya silindir şekilli durumlar yapar. Çiçekleri 5 dişli ve 2 dudaklı olup, kelebek şeklindedir. Gevenin Türkiye’de yetişen 380 türü vardır. Bununla beraber kitre adı verilen zamk elde edilen türleri şunlardır: Astragalus gummifer (İç ve Güney Anadolu), A. micropterus (İç ve Kuzey Anadolu), A. micheillianus (İç Anadolu), A. kurdicus (Doğu ve Güney Anadolu), A.microcephalus (iç Anadolu). A.aureus (Doğu ve KuzeyAnadolu).

Kitre zamkı bu türlerin gövdelerinden, veya kendili­ğinden veya Temmuz ayında yapılan yaralardan dışarı sızari ve havada katılaşan müsilajdır. Kitre zamkı çok eskiden beri elde edilmektedir. Şekil ve rengine göre kalitelerine ayrılır. 1. Kalite; fıyor,2. Kalite; beyaz, 3. Kalite; Piyando, 4. Kalite; çamurlu (Calu) adını alır. Memleketimizde kitre elde edilen merkezlerin başında Kayseri, İsparta, Burdur gelmektedir. Ayrıca Denizli, Muğla, İzmir, Sivas, Erzincan bölgelerinde de az miktarda kitre elde edilmektedir.

Kullanılışı: Kitre zamkının bileşiminde nişasta, müsilaj, tragakantin, bassorin bulunmaktadır. Tedavi tesiri pek yoktur. Hap ve pastillerin yapılmasında yapış­tırıcı madde olarak kullanılır. Kozmetik ve dişmacunu yapımında, dokumacılıkta kumaşların apresinde, kâğıt yapımında ve şekercilikte kullanılır.

Geven hayvan yemi ve yakacak olarak bilhassa Doğu ve Güneydoğu Anadolu’da kullanılır. Hatta geven gövdelerinden bazı yörelerde kömür de hazırlanmaktadır.

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*

bool(false)