ELBE

ELBE, çekçe Labe, Orta Avrupa’da ırmak;
Almanya ve Çekoslovakya’da akar, Dresden,
Magdeburg ve Hannover’den geçer;
1 10 0 km.
Elbe’nin yukarı havzası, orta, kısmı ırmak
tarafından akaçlanan Bohemya kütlesinden
meydana gelmiştir. Böhmerwalden’in yükselmeye
uğramış kenarıyle Moravya dağları,
Tuna havzasıyle ayrılma çizgisini
meydana getirir. Elbe’nin yukarı havzasındaki
ırmakların aynı yöne doğru akması,
Bohemya’nın vaktinden önce birleşmesinde
büyük rol oynamıştır. Elbe sonradan
Lausitz horstları ve Maden dağları
(Erzgebirge) arasında Saksonya İsviçre’sinin
kumtaşlı yaylalarını boğazlarla geçer. Irmak
böylece hızla ikinci ve üçüncü zaman
tepelerinden meydana gelen alçak Saksonya
yaylalarına, sonra Almanya’nın kuzeyindeki
büyiik ovaya ulaşır; bu ovayı süngü biçimi
bir yolla eğik olarak aşar ve denize dökülür.
Dördüncü zaman içbuzullannm erimesiyle
oluşan buzulöncesi kanallardan birbiri ardına
geçer ve Saale aracılığıyle Maden dağlarının
kuzey yamacının ve Thüringen havzasının
sularını, Havel aracılığıyle de Brandenburg
buzul ovasının ve Aşağı Lausitz’in
sularını alır. Aşağı çığırı Havel’in aşağı
kesiminde ancak.mahallî kollan toplar.
Elbe’nin okyanus geçiş tipindeki rejimi bütün
çığırı boyunca aynı özellikleri taşır: ilkbahar
taşkınlarının sebebi sağnaklar ve karların
erimesidir; yazın suların alçalması
(sık fırtınalara rağmen aşağı kesime doğru
giderek artar), özellikle ovada belirgin olan
en çök buharlaşma mevsimindedir. Hem
yazın suların alçalması hem de kışın
buz tutması ulaşımı sürekli olarak engeller;
buna 1945’ten beri Avrupa’nın iki bloka
ayrılması da eklendi. Elbe, Bohemya’ya en
kolay giriş yollarından biridir ve Çekoslovakya
Hamburg’da bir serbest liman elde etmişti.
Versailles antlaşmasıyle Elbe milletlerarası
ırmak ilân edildi ve 1922’de imzalanan
Dresden antlaşmasıyle emniyeti ve se- –
fere elverişli yolun bakımını sağlayacak bir
komisyon kuruldu. Ama sözleşmenin maddeleri
bugün geçerli değildir, 1945’ten önce
Elbe’nin trafiği Havel ile Hamburg arasında
(mavnaların 1 0 0 0 tondan çok yük taşıyamamasına
rağmen) Aşağı Ren’in trafiğine eşitti.
Hamburg, Elbe sayesinde Berlin ve
Prag’ın başlıca limanı olmuştu. Irmağın
trafiği aşağı kesiminde 30-40 milyon ton
arasındaydı. Bugün bu sayılara erişilmiyorsa
da Elbe’nin trafiği işlektir. Aşağı kesiminde
ticarî trafiğin dörtte birini Doğu Almanya
ve Çekoslovakya’ya ihraç veya ithal
edilen mallar sağlar; dörtte birini de B~*\
Berlin ile olan trafik meydana getirir,

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*

bool(false)