EKVATORAL

EKVATORAL sıf. (fr. équatorial). Bir gökcisminin
ekvatoral koordinatlarını, yani saataçısı
ve kutup uzaklığım doğrudan doğruya
ölçmeğe yarayan araç.
— Ekvatoral, ekseni kutba yönelmiş
ve temel dairesi gök ekvatoruna • paralel
olan, teodolite benzer bir araçtır. Dürbün,
gözlemlenen gökcisminin günlük hareketine
eşit bir hızla ekseni etrafından ve
saat ibrelerinin yönünde dönerse, yer değiştiren
yıldızı sürekli olarak izler ve yıldız
dürbünün görüş alanı içinde hareketsiz kalır.
Demek ki bir ekvatoral araç (dürbün
veya teleskop) birbirine dik iki eksene dayanır:
yer eksenine paralel olan birinci eksen
(kutup veya saat ekseni), ikinci eksenin
(ekvator veya yükselim ekseni) içinde dönebileceği
yatakları, taşır; araç ekvator ekseni-,
ne dik olan yükselim eksenine bağlanmıştır
ve aracın optik ekseni bu eksene diktir. Her
eksen etrafındaki dönme hareketi, bölmelere
ayrılmış bir daire üzerinde ölçülür: saat,
ekseni üzerine tespit edilmiş saat dairesi veya
(bahar açısı), saat, dakika ve saniye olarak
bölmelere ayrılmıştır; öyle ki, dürbün
meridyenden geçtiği zaman gösterge sıfıra
işaret edecek şekilde ayarlanırsa, gözlenen
gökcisminin saat açısı doğrudan doğruya
saat dairesi* üzerinde okunur. Gerek kutup
uzaklıklarını ve gerekse yükselimleri
işaret eden öbür daire yükselim eksenine
diktir, özel araçlar dijrbünü düzenler
ve ileri geri gitmesini sağlar. Bir ekvatoral
araç çeşitli şekillerde monte edilir. Alman
tipi montaj da düşey bir ayak ve dürbünü
dengeleyen bir denkleştirme ağırlığı vardır.
Ancak bu montaj, çok önemli olmayan
araçlar için kullanılır. Mikrometieli bir
ekvatoral dürbün yakın iki yıldızın yükselim
ve açılım farklarını ölçer. Bununla
birlikte, poz süresi çok uzun fotoğraf klişeleri
elde etmekte de kullanılır,

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*

bool(false)