Oops! It appears that you have disabled your Javascript. In order for you to see this page as it is meant to appear, we ask that you please re-enable your Javascript!

Dertli

asıl adı îbrahîm (d. 1772, Şahnalar
köyü, Çağa, Bolu – ö. 1846?, Ankara), 19.
yüzyılın ünlü âşıklarından.
Küçük yaşta babasını yitirince başka bir
köydeki akrabasının yanma giderek çobanlık
yapmaya başladı. Gezici âşıklardan etkilenerek,
saz çalmasını öğrendi. Gençliğinde
İstanbul’a, daha sonra Konya’ya gitti. Burada
âşıkların uğrak yeri olan bir kahvede
üç yıl çıraklık yaparak birçok âşıkla tanıştı.
Daha sonra gittiği Mısır’da 10 yıl kaldı.
Sazda ve sözde olgunlaşmış olarak köyüne
döndü ve evlendi. Ama gezginci yaşama
olan tutkusu yüzünden yeniden İstanbul’a
gitti (1825). Aşık kahvelerinde gösterdiği
başarıyla kısa sürede yaygın bir ün yaptı. II.
Mahmud’un başlık olarak fesi kabul etmesini
öven “fes” redifli kasidesinden dolayı
Çağa âyanlığıyla ödüllendirildi. Topladığı
vergilerin bir bölümünü zimmetine geçirdiği
gerekçesiyle bir süre sonra görevden alındı.
Bir bunalım sonucu Bilecik’in Gölpazan
kasabasında ustura ile boynunu kesip yaşamına
son vermek istedi (1840). Daha önceki
mahlası Lutfi’nin yerine Dertli mahlasınıkullanmaya bu olaydan sonra başladığı
söylenir. Bir iki küçük memurluğa daha
atandıysa da bu işlerde de tutunamadı.
Ankara, Çankırı, Zile, Amasya gibi Orta
Anadolu kent ve kasabalarında çalıp söyledi,
âşık fasıllarına katıldı. Ankara’ya âşıkları
korumasıyla tanınan Alişan Bey’in yanına
gitti. Yaşamının son yıllannı onun konağında
geçirdi. Ankara’nın Koyunpazarı semtindeki
mezarı yol açılırken ortadan kalkmıştır.
Daha sonraları anısına Gerede yolu
üzerinde bir anıtmezar yapıldı.
Sesi, sazı ve şiirleriyle yaşadığı dönemin
ünlü âşıklarından olan Dertli, asıl ününü
heceyle yazdığı şiirleriyle kazandı. Fuzulî’
nin etkisini taşıyan divan tarzı gazel, divan,
kalenderi ve semai türünden şiirleri pek
başarılı değildir. Alevi-Bektaşi inançlarına
olan bağlılığını nefes ve devriyelerinde dile
getirmiştir. Bu şiirlerinde, Kaygusuz Abdal
ile Pir Sultan Abdal’ın, koşma ve semailerinde
ise Âşık Ömer ile Gevheri’nin etkisi
görülür. Heceyle söylediği şiirlerine sağlam
bir yapı, doğal bir içtenlik egemendir.
Tasavvuf yönü ağır basan bazı şiirlerinde
yer yer ağdalı bir dil kullandığı görülür.
Taşlamaları ve toplumsal eleştiri yanı ağır
basan şiirleri sıkıntı içinde geçen yaşamının
izlerini taşır. Taş baskı Divan’e k s ik lik le r
ve yazım yanlışlıklarıyla dolu olarak birçok
kez basılmıştır. Şiirleri ve yaşamı üstüne
bilgiler ilk kez Ahmet Talat’ın (Onay)
hazırladığı Aşık Dertli-Hay atı, Divanı
(1928) adlı kitapta toplanmıştır. Aynı yazann
sonraki araştırma ve notlarını Şemsettin
Kutlu yeniden düzenleyerek Şair Dertli
(1979, 2 cilt) adıyla yayımlamıştır. M. Fuad
Köprülü, Cahit Öztelli ve Haşim Nezihi
Okay’ın da Dertli ile ilgili çalışmaları
vardır.

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

x

Check Also

KİPHOSURİDA

Karın bölütleri az çok bir bütün oluşturan, ayakları kıskaç biçiminde son bulan deniz eklembacaklıları takımı. ...