Oops! It appears that you have disabled your Javascript. In order for you to see this page as it is meant to appear, we ask that you please re-enable your Javascript!

Dersim Harekâtı

Dersim bölgesinde (bugün
Tunceli ili) 1930’larda meydana gelen
geniş kapsamlı ayaklanmaların bastırılmasınayönelik askeri harekâtOsmanlı Dönemi’nde yüzyıllarca yurtluk
ve ocaklık biçiminde özerk olarak yönetilen
Dersim bölgesinde özellikle Tanzimat Dönemi’nde
merkezî yönetimin güçlendirilmesi
amacına yönelik düzenlemelere karşı sık
sık ayaklanmalar çıkmıştı. Yörenin doğal
koşullan ve aşiret temeline dayanan toplumsal
yapısı, merkezî yönetimin otorite
kurmasını engellemişti. Cumhuriyet döneminde
de bölgede egemen olan aşiret düzenini
dağıtmak ve devlet gücünü yerleştirmek
amacıyla bazı girişimler yapıldı.
1930’larm ilk yarısında bölgede meydana
gelen ayaklanmalar bastırıldıktan sonra,
1935’te 2884 sayılı Tunceli Vilâyeti’nin İdaresi
Hakkında Kanun çıkarıldı. Buna göre
Tunceli iline bir askeri vali atanacaktı. Aynı
zamanda Dördüncü Umumi Müfettiş sıfatını
alan valinin geniş yönetsel, askeri ve
yargısal yetkileri vardı. Düzeni sağlama ve
güvenlik açısından gerekli gördüğü durumlarda
ilde yaşayan kişileri ve aileleri, il
sınırlan içinde bir yerden başka bir yere
göndermeye, il sınırlan içinde oturmalarını
yasaklamaya da yetkiliydi.
Yasanın uygulanmaya başlamasıyla 1937
başlarında yeni olaylar çıktı. Bölgede güvenlik
sağlanamadı ve hükümet otoritesi
kurulamadı. Bu sırada Suriye smınnda ve
sınıra yakın bölge ve illerde de benzer
olaylar görüldü. Hatay’a bağımsızlık tanıyan
Milletler Cemiyeti karanndan sonra,
Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde yapılan
görüşmelerde, bu gelişmelerin başta Fransa
ve Fransa’nın mandası altındaki Suriye
tarafından kışkırtıldığı ileri sürüldü. Başbakan
İsmet İnönü ise, Tunceli ilinde iki yıldır
izlenen reform programının amacının bölgenin
uygar bir hale getirilmesi olduğunu
belirterek, programın uygulanmasına karşı
bölgede direniş görüldüğünü belirtti. Mart-Nisan 1937’de olayların genişlemesi üzerine
başlatılan askeri harekât, 13 Eylül 1937’de
sona erdi. İsmet İnönü harekâtın ardından
olayların tamamen bastırıldığını, ayaklanmacılardan
250 kişinin ölü olarak ele geçirildiğini
ve 1.000 dolayında kişinin de teslim
olduğunu açıkladı.
Askeri harekâttan sonra ayaklanmacılar
yargılanmaya başladı ve 15 Kasım 1937’de
biten yargılamalar sonunda ayaklanmanın
önderi Seyyid Rıza’mn da aralarında bulunduğu
yedi kişi idam edildi. Çok sayıda
ayaklanmacı değişik hapis cezalarına çarptınldı.
Ama olaylar durulmadı ve 1938’de
yeni ayaklanmalar çıktı. Bunun üzerine
ikinci bir askeri harekâta girişildi ve Eylül
1938’de ayaklanma tamamen bastırıldı.

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

x

Check Also

Vinç Hizmetleri

Yoğun çalışma saatleri yorucu iş temposunda vakitten tasarruf etmek istemez misin?TT Vinç olarak kiralık platform ...