Derman, Halil

(d. 1912, Gelibolu – ö. 24
Mayıs 1970, İstanbul), görme fizyolojisine,
pankreas ve böbreküstü bezi hormanlannm
etkilerine ilişkin çalışmalarıyla tanınan Türk
hekim. Su kurbağalarında yapılan sperma
testiyle gebelik tanısı yönteminin Türkiye’
deki ilk uygulayıcısıdır.
İlköğrenimini Gelibolu’da yaptı. 193 l ’de
Edirne Lisesi’ni, 1937’de İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi’ni bitirdi. İki yıl Edirne’deki
ve Uzunköprü’deki sıtma savaş örgütünde
çalıştıktan sonra, 1939’da İstanbul
Üniversitesi Tıp Fakültesi Genel Fizyoloji
Kürsüsü’nde asistanlığa atandı. 1942’de
“Görme Purpuru ve Güneşten Olma Gece
Körlüğü” adlı teziyle doçent oldu. 1944’te
İsviçre’ye gitti; Zürich ve Basel’de fizyoloji
enstitülerinde araştırmalar yaptı. 1946’da
Türkiye’ye dönerek Tıp Fakültesindeki
görevini sürdürdü. Araştırma için 1948’de
Ingiltere’ye gitti. 1957’de biyokimya uzmanı
oldu. 1958-59’da AFC’deki Freiburg Üniversitesinde
araştırmalar yaptı ve elde ettiği
sonuçları yayımladı. 1959’da Türkiye’ye
döndü. 1962’de profesör oldu.
Derman’m görme fizyolojisine ilişkin çalışmaları,
askerlik görevini yaparken, uzun
süre bol ışıklı ve güneşli ortamda çalışan
erlerde, benekli görme kusuru ve gece
körlüğüne yatkınlık olduğunu gözlemlemesiyle
başladı. Bu koşullarda ortaya çıkan
görme kusurlarının fazla ışıktan sakınmak
ve A vitamini almakla giderilebileceğini
saptadı. Asistanlık döneminde de morötesi
ışınların etkisiyle gözde beliren biyokimyasal
bozuklukların gene A vitaminiyle
tedavi edilebileceğini gösterdi. Zürich Fizyoloji
Enstitüsü’ndeki çalışmalarını, merkezî
sinir sisteminin ağtabakanm ışığa uyumunu
düzenleyici etkisi üzerinde yoğunlaştıran
Derman, daha sonra biyokimya ile ilgilenmeye
başladı. Böbreküstü bezinin salgıladığı
hormonların karbonhidrat metabolizması
üzerindeki etkilerini, mide asitliği ve mide
özsuyu salgılanmasıyla ilişkisini araştırdı.
Damar sertliği olan hastalarda kolesterolün
ve kandaki yağların miktarını belirleyerek
damar sertliği ile beslenme arasındaki ilişkileri
aydınlatmaya çalıştı. Freiburg Üniversitesindeki
çalışmalarında da, radyoaktif çinkoelementi yardımıyla pankreasın işlevini
ve şeker hastalığı tedavisinde kullanılan
ilaçlardan nasıl etkilendiğini inceleyerek
pankreasın insülin salgılamasında çinko iyonunun
önemini vurguladı. Fizyoloji Dersleri
(1949), makalelerinden oluşan Orijinal
Hormon Araştırmaları (1951), Fizyoloji
Ders Kitabı II (1958), Özet Fizyoloji (1961,
F. Emiroğlu ile birlikte) ve Moleküler
Biyoloji (1970) başlıca yapıtlarıdır.

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.