Der’iye Çarpışması

Orta Arabistan’da
Need bölgesindeki Vehhabilerin, Mısır valisi
Mehmed Ali Paşa’nm kuvvetleri karşısında
aldıkları büyük yenilgi (1818). Bu yenilgi
sonucunda Vehhabi Devleti yıkılmış ve
kurucusu Suudi ailesi uzunca bir süre gücünü
yitirmiştir.
18. yüzyıl sonlarında Vehhabilerin Arabistan’dan
geçen hac kervanlarına düzenledikleri
saldırılar, Mekke kentinin koruyuculuğunu
üstlenen Osmanlı Devleti’ni endişelendiriyordu.
Osmanlılarm Arabistan’ın doğusundaki
el-Ahsa’yı ele geçirme girişimine
Vehhabiler, 1801’de Irak’taki kutsal kent
Kerbela’yı, 1802’de de Mekke’yi alarak
karşılık verdiler. Başka bölgelerdeki sorunlarla
uğraşan Osmanlı Devleti, Mısır’ın
bağımsız valisi Mehmed Ali Paşa’ya “sapkınlar”!
ezme görevini verdiği 1811 tarihine
değin Arabistan’a başka kuvvet gönderemedi.
Bunu izleyen dört yıl içinde güç
dengesi Mehmed Ali ile Suud bin Abdülaziz
arasında değişti.
1815’te Suud’un ardılı Abdullah bin Suud
barış istedi ve Mısırlılar Necd’den çekildiler.
Ama ertesi yıl Mehmed Ali Paşa’nm
oğullarından İbrahim Paşa Mısır ordularının
komutasını eline aldı. İbrahim Paşa, kolay
etkilenen Arap kabilelerinin desteğini usta
bir diplomasiyle ve bol armağan dağıtarak
kazandıktan sonra Uneyze, Bureyde ve
Şekra kentlerini almak üzere Orta Arabistan’a
ilerledi. Harb, Uneyze, Muteyr, Benû
Halid gibi önemli kabilelerin de kendine
katılmasıyla Nisan 1818’de Vehhabi başkenti
Der’iye’nin önlerine geldi. Aralıklı olarak
altı ay süren umutsuz çarpışmalardan sonra
teslim olan Abdullah (9 Eylül 1818) İstanbul’agönderildi ve orada boynu vuruldu.
Der’iye yıkılıp yerle bir edildi ve önemli
kentlere Mısır garnizonları yerleştirildi. Suudi
ailesinin bazı üyeleri kaçmayı başardılar;
kalanlar Mısır’a gönderilerek hapsedildiler.

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*

bool(false)