derin deniz düzlüğü

b is a l d ü z l ü k olarak
da bilinir, çoğunlukla kıyılara yakın
bölgelerde, 3.000-6.000 m arasındaki derinliklerde
yer alan düz deniz tabam. Bu
denizaltı yüzeylerinin yüksekliği yatay düzlemde
her kilometre başına yalnızca 10-100
cm arasında değişir. Derin deniz düzlükleri,
düzensiz biçimde, ama çoğunlukla kıta kıyıları
boyunca uzanır. Büyük düzlüklerin eni
yüzlerce, boyu ise binlerce kilometreyi bulabilir.
Yalnızca Kuzey Atlas Okyanusundaki
Sohm Düzlüğünün alanı yaklaşık 900 bin
km2’dir. Düzlükler, Atlas Okyanusunda
hem daha büyük, hem de daha yaygındır.
Hint Okyanusunda daha az, Büyük Okyanusta
ise çok daha az görülür. Büyük
Okyanustaki düzlükler daha çok kenar
denizlerin küçük taban düzlükleri ya da dar
ve uzun çukurluk tabanları biçiminde
oluşur.
Derin deniz düzlüklerinin, derinlerdeki
deniz tabanının çökmesi sırasında biriken
ve böylece önceki düzensiz yüzey şeklini
değişikliğe uğratan kara kökenli tortulların
üst yüzeyi olduğu sanılır. Derin deniz
düzlüklerinin sismik profilleri (kesitleri),
engebeli yapı üzerinde, ortalama 1 km
kalınlığında tortul birikintilerinin bulunduğunu
gösterir. Eski yüzey şeklinin, tortullarla
tümüyle örtülmemiş bölümlerinde, volkanik
tepelere ya da tepe gruplarına rastlanır.
Kıta kenarlarından gelen tortullar, dik
kıta yamaçlarında birleşir ve büyür. Bu iri
taneli maddelerin kimi zaman denizaltında
kayması sonucunda, yerçekimine bağlı olarak
yamaçlardan aşağıya akan yoğun ve
tortul yüklü bulanık akıntılar oluşur. Bulanık
akıntı tortullarının bir bölümü kıta
yamaçlarının tabanına dolarak daha az
eğimli kıta yükseltilerini yaratırken, bazı iri
taneli tortullar da derin deniz çöküntülerine
kadar ulaşır. Derin deniz tortullarının yüzde2-90 arasında değişen bölümlerini birkaç
milimetreden birkaç metreye kadar değişen
kalınlıklardaki mil, kum ve çakıl yatakları
oluşturur. Bu tür katmanların çoğu, mikroskobik
protozoa deliklileri gibi sığ su organizmaları
içerir. Tek bir katman aşağıdan
yukarıya doğru giderek daha ince taneli bir
yapı gösterebilir. Böyle bir derecelenme
yatağın, tek bir bulanık akıntının çökeltisinden
kaynaklandığını gösterirKaba taneli katmanlar, ince taneli kil ile
derin deniz düzlüklerinin üzerindeki sularda
yaşayan mikroskopik organizma artıklarının
homojen bir biçimde çökelmesinden oluşur.
Birbirini izleyen bulanık akıntı olaylarının
ara dönemlerinde bu ince taneli tortulların
tek tek dibe çökeldiği ve bu çökelmenin bir
yılda 1 mm ile birkaç cm arasında değişen
çok yavaş bir hızda gerçekleştiği düşünülmektedir.
Buna karşılık, derin deniz kil
çökellerinin derin deniz düzlüklerine, yakınlarındaki
sığ ve burgaçlı bölgelerden
kaynaklanan bulanık dip suları tarafından
sürekli bir biçimde taşındığı savı da ileri
sürülmüştür.

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.