Derbyshire

İngiltere’de, Doğu Midlands
bölgesinde il (county). Yüzey şekilleri, kuzeydeki
çıplak kırlardan güneydeki Trent
Irmağının düzlüklerine kadar çok farklı
biçimler yansıtır. Sanayisi de çeşitlilik gösterir;
High Peak ilçesinde turizm, doğu ve
güneydeki kömür bölgesinde madencilik ve
makine sanayisi ağırlıktadır. 1974’te yapılan
yeni yönetsel düzenlemeyle, eskiden Cheshire
sınırları içinde bulunan Tintwistle kırsal
ilçesi de Derbyshire’a bağlandı. Yüzölçümü
2.631 km2 olan il, dokuz ilçeye ayrılır:
Amber Valley, Bolsover, Chesterfield Erewash,
High Peak, North East Derbyshire,
South Derbyshire, West Derbyshire ve
Derby kenti. Merkezi Matlock’tur.
İl toprakları, Pennine Sıradağlarının
Derbyshire kubbesi denen güney ucunu
kapsar; kubbenin orta kesimi kireçtaşından,
kenarları değirmentaşından oluşmuştur.
Kuzeye doğru bu kütle, süpürgeotu ve
turbalık kaplı Kinder Scout ve Bleaklow
platolarına dönüşür. Doğuda, kömür damarları
içeren yer katmanları toprak yüzeyine
çıkmıştır ve ekonomik açıdan önemlidir.
Güneyde bazı yerleri kille kaplı marn ve
çakıl yataklan dalgalı bir yapı oluşturur.
Akaçlama havzası hemen hemen tümüyle
Derbyshire toprakları içinde bulunan Derwent
Irmağı, Derby’nin güneydoğusundaTrent Irmağı ile birleşir. İlin kuzeybatı
kesiminin büyük bölümü (842 km2) İngiltere’nin
ilk ulusal parkı olan Peak ilçesi
Ulusal Parkı (1951) içinde yer alır.
İl sınırları içinde çok sayıda tarihöncesi
kalıntı bulunur. Cresswell Crag’de Paleolitik
Çağa ait önemli bir alan ve Youlgreave
yakınlarında Tunç Çağma ait hemen hemen
düz taşlarla yapılmış daire biçimindeki Arbor
Tümülüsü vardır. Romalılar, yörede yol
ve kalelerden oluşan askeri bir ağ kurmuşlardır.
Romalıların tek sivil yerleşimi, bugünkü
Buxton’da yer alan Aquae Arnemetiae
adlı kaplıca kentiydi. IS y. 80’den
başlayarak Romalılar, bugünkü Wirskworth
ve Castleton arasında kalan kireçtaşı tepelerindeki
kurşun madenlerini de işlettiler.
Anglosaksonların gelişiyle, bölge Mercia
Krallığı’na bağlandı. 873’te Danlar Mercia’
nin dinsel merkezi olan Repton’u ele geçirdiler
ve daha sonra bölgeye yerleşerek
Derby ilçesini kurdular. Derbyshire, bazı
maden ve taşocağı işletmelerinin bulunmasına
karşın 18. yüzyıla değin büyük ölçüde
kırsal bir il olarak kaldı. Ortaçağ boyunca
Peak bölgesinden çıkarılan kurşuna büyük
talep vardı. Toprak yüzeyine çıkmış kömürler
yerel olarak kullanılır, kireçtaşı ile
değirmentaşımn madenciliği yapılırdı.
Odunkömürü kullanarak demir cevherini
ergitme işi 12. yüzyıldan başlayarak önem
kazandı. Belper’de çivi yapımı gibi ev
sanayileri gelişmişti.
Derbyshire’m doğu kesiminde bulunan
demir cevheri 17. yüzyıldan başlayarak
daha geniş biçimde işletmeye açıldı ve 18.
yüzyılda sanayi teknikleri daha da gelişti.
Ingiltere’nin ilk modern fabrikası olan
Lombe ipek fabrikası 1717’de Derby’de
kuruldu. 1771’de Sir Richard Arkwright sugücüyle çalışan ilk pamuk eğirme fabrikasını
Cromford’da açtı. 18. yüzyılda ve 19.
yüzyılın başlarında Derbyshire’daki vadiler
tekstil fabrikalarıyla doldu. İlin doğusundaki
demir ve kömür işletmelerinin önemi
arttı. Madencilik ve makine yapımında
önemli şirketler olan Bitterley Company
(1790) ve ardından Clay Cross Company
kuruldu. Derby, makine üretimi merkezi
olarak da gelişme gösterdi ve 1908’de
Rolls-Royce Ltd. (kuruluşu 1906) ilk fabrikasını
burada açtı. Doğu ve güneydeki
kömür havzaları 19. yüzyılda hızla gelişti ve
Chesterfield, Bolsover, Alfreton ve Ilkaston
gibi kentler Derbyshire sanayisinin
merkezi durumuna geldi.
20. yüzyılda geleneksel sanayi dalları gücünü
yitirmiştir. Kömür madenciliği bugün
az sayıdaki büyük ocakta yoğunlaşmıştır. İl
dökme demir ve çelik üretiminde hâlâ önde
gelen bir merkez olmakla birlikte son
yüksek fırınlar 1974’te kapatılmıştır. Makine
ve kimya sanayileri önemini korumaktadır.
Buxton ve Wirksworth çevresinde çıkarılan
kireçtaşı, ulusal kireçtaşı üretiminin
dörtte birini karşılar. Kuzeyde turizm
önemli bir etkinliktir; kırsal bölgelerin doğal
güzelliği dışında, 15. yüzyıldan bu yana
yapılmış çok sayıda büyük ev de Derbyshire’m
görünümünü zenginleştirir. Bu evlerin
en ünlüleri Haddon, Hardwick, Chatsworth,
Bolsover, Sudbury ve Sutton Scarsdale’dir.
Mimari açıdan önem taşıyan çok
sayıda küçük ev ile güzel görünümlü kasaba
ve köyler de vardır. Nüfus (1984 tah.)911.700

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*