Delos Birliği,

Eski Yunan devletlerinin
Atina önderliğinde oluşturduğu konfederasyon.
İÖ 478’de Pers Savaşları sırasında
kurulan birliğin merkezi Delos’taydı.
Thukydides’in aktardığına göre, başlangıçta
bütün Yunanlılar İran’daki Ahameniş İmparatorluğuma
karşı kendilerini savunmak
üzere birliğe çağnlmıştı. Atina, Anadolu’
daki İonialılan daha çok desteklemeyi ve
Perslerden ganimet koparmayı amaçlıyordu;
buna karşılık Sparta denizaşırı etkinliklere
girişmek niyetinde değildi. Birlik ordulannm
başkomutanlarını Atinalılar sağlayacak
ve hangi devletlerin para, hangilerinin
gemi vereceğini de onlar belirleyecekti.
Aynca birlik parası Atinalı 10 hazine görevlisince
(hellenotamiai) toplanıp denetlenecekti.
Eşit oy hakkı olan üye devlet temsilcileri
her yıl, birlik hâzinesinin korunduğu
Apollon Tapmağı’nın bulunduğu Delos’ta
toplanıyordu. Aigina, Melos ve Thera dışındaki
Ege adalarının, Khalkidikia kentlerinin
çoğunun, Hellespçntos (Çanakkale Boğazı)
ve Bosphoros (İstanbul Boğazı) kıyılannın,
bazı Eolis kentlerinin, İonia’nm
büyük bölümünün ve doğudaki birkaç Dor
kenti ile Yunanlı olmayan bazı Karia kentlerinin
başlangıçta birliğe üye olduğu sanılmaktadırBirliğin ilk 10 yılı boyunca Perslere karşı
dağınık girişimlerde bulunuldu: Trakya’da
Eion’da bulunan Pers garnizonu kentten
sürüldü; bu bölgeye gönderilen bir Atina
kleroukhicCsı (Eski Yunan’da, işgal edilen
ülkeye yerleştirilenlerin oluşturduğu topluluk)
yöre halkınca yok edildi; ama Skyros
Adasına gönderilen bir başka kleroukhia
burada tutunmayı başardı. Trakya kıyısm-daki kentler ele geçirildi; ama Doriskos’a
yapılan saldırı başansız olunca burası Avrupa’daki
tek Pers garnizonu olarak kaldı.
Atinalı komutan Kimon’un İÖ y. 467-
466’da büyük bir konfederasyon filosunun
başında Anadolu’nun güney kıyılanndaki
Pers gamizonlannı sürüp atması ve kıyı
kentlerini birliğe katmasıyla büyük bir zafer
kazanıldı. Kimon daha sonra Pers filosunu
Pamphylia’daki Eurymedon’da yenilgiye
uğrattı, Pers ordugâhlannı yağmaladı ve
Kıbrıs’tan gelen yedek kuvvetleri de bozguna
uğrattı.
Atina ile Sparta arasındaki ilişkilerin İÖ
461’de kopmasıyla birlikte, birliğin politikasında
yeni bir dönem başladı. Atinalılar bir
yandan Peloponnesos Birliği’yle savaşa (İÖ
460-446) tutuşurken, bir yandan da Kıbns,
Mısır ve Doğu Akdeniz üzerindeki denetimlerini
güçlendirmek amacıyla doğu cephesinde
büyük bir saldınya giriştiler. Atinalılann
ve müttefiklerinin Spartalılara karşı
giriştiği sefer başarılı oldu; Aigina, Boiotia
ve Orta Yunanistan birliğe boyun eğdi.
Ama birlik filosu Mısır’da yok edilince bu
yayılma durdu. Denizdeki yenilginin ardından
Perslerin daha büyük bir saldırıya
geçeceğinden korkan Atinalılar, birlik hâzinesini
Atina’ya taşıdılar (İÖ 454). Sonraki
beş yıl içinde Atina ile Sparta arasındaki
sorunların çözülmesi (beş yıllık ateşkes, İÖ451) ve Perslerle barış yapılması (Kallias
Banşı, İÖ 449/448) üzerine Delos Birliği
öteki bütün devletlerce tanınan bir Atina
imparatorluğuna dönüştü.
Atina’nın yayılmacı eğilimi, daha İÖ y.
472’de Euboia’daki (Eğriboz) Karystos’un
birliğe zorla sokulması, birlikten aynlmak
isteyen Naksos’a da gene zorla boyun
eğdirilmesiyle belirginleşmişti. İÖ 463.’te de
Thasos’taki (Taşoz) bir ayaklanma bastırıldı.
İÖ 450’ler boyunca Miletos, Erythrai ve
Kolophon’da Atina’ya karşı hareketler görüldü.
Atina, kendi yönetim biçimini dayatma
ve garnizonlar kurma yoluyla müttefiklerinin
iç işlerine ve yargı yetkisine kanşarak
bu devletlerin bağımsızlığına gitgide
daha çok el uzatıyordu. Sonunda birlik
konseyi de toplanmaz oldu ve Atinalılar,
Perslerin yıktığı Atina tapınaklarının onarımında
birlik paralannı kullanmaya başladılar.
Atinalılann Peloponnesos Savaşı’na
katılmaları (İÖ 431-404) müttefiklerini daha
da sıkıntıya soktu; savaş giderlerini karşılamak
için daha çok haraç ve Atinalılann
kayıplarını kapatmak için daha çok askeri
destek istendi. Mytilene (İÖ 428-427) ile
Khalkidikia’daki (IÖ 424) ayaklanmalara ve
Atina’nın Sicilya’daki yenilgisinin (İÖ 413)
ardından patlak veren yaygın başkaldırılara
karşın Atina, kentlerin çoğundaki demokratik
partilerin desteğini hâlâ yitirmemişti.
Ama Atinalılan Aigos-Potamos Savaşı’ndaAma Atinalılan Aigos-Potamos Savaşı’nda
(İÖ 405) .yenen Sparta’nın dayattığı barış
koşullan İÖ 404’te birliğin dağılmasına yol
açtı.
IÖ 404’ten sonra Spartalılann eski imparatorluk
yönetimini gerektiği gibi sürdürememesi
Atina etkisinin canlanmasına yardımcı
oldu. Atina 377’de Kos (İstanköy), Mytilene,
Methymna, Rodos ve Byzantion’la (İstanbul)
birlikte, yeni bir deniz birliğinin
çekirdeğini oluşturdu. Bu birliğin amacı
banşı korumak ve Sparta saldırılannı önlemekti.
Spartalılann Boiotialılarca yenilgiye
uğratıldığı İÖ 371’de birliğin üye sayısı en
az 50’ye ulaşmıştı. Ama müttefikleri bir
arada tutan Sparta korkusunun ortadan
kalkmasıyla birlik gerilemeye başladı. Makedonya
kralı II. Philippos İÖ 338’de

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*

bool(false)