Oops! It appears that you have disabled your Javascript. In order for you to see this page as it is meant to appear, we ask that you please re-enable your Javascript!

brom

brom , buğdaygiller (Poaceae) familyasının, Bromus emsinden, 100 kadar biryıllık ve çokyıllık zararlı ot ya da yem bitkisi türünün ortak adı. Ilıman ve serin iklimlerde yetişen bu bitkilerin düz ve ince yapraklan, dik ya da eğik duran seyrek çiçek salkımları vardır; yükseklikleri 30-60 cm arasında değişir. Anayurdu Avrasya olan kılçıksız brom (Bromus inermiş), değerli bir yem bitkisi olduğu için bütün dünyada yaygın olarak yetiştirilen çokyıllık türlerdendir; ayrıca toprak kaymasını önlemek için de ekilir. Gene bir yem bitkisi olan B. catharticus’un anayurdu Güney Amerika’dır. Çavdar bromu (B. secalinus) yol kenarlarında ve tahıl tarlalarında yetişir. Kır bromu (B. teetorum), B. diandrus ve B. rubens türleri otlaBrom (Bromus) Charles Hannum – EB Inc. yan hayvanlar için tehlikelidir; çünkü başak- çıklar hayvanların gözlerine, ağızlarına ve bağırsaklarına batarak iltihaplanmaya, hatta ölüme yol açabilir. Bromların birçok türü Türkiye’de doğal olarak yetişmekte, özellikle kılçıksız bromun yem bitkisi olarak tanmı yapılmaktadır. brom (Br), periyodik tablonun Vila grubunu oluşturan halojenler ailesinden, olağan sıcaklıkta sıvı halele bulunan kimyasal element. Koyu kırmızı renkli bir sıvı olan bromun buhar basıncı çok yüksek olduğundan, oda sıcaklığında bile kahverengimsi kırmızı renkte, boğucu buharlar çıkararak tüter. Brom oldukça az bulunan elementlerdendir ve çok kolay tepkimeye girdiği için doğada yalnızca bileşikler halinde, özellikle yerkabuğuna dağılmış çözünür ve çözünmez bromürler halinde bulunur. Meksika ve Şili’deki gümüş bromür yatakları dışında, en zengin brom kaynaklan deniz suyu, Lût Gölü, doğal tuz çökeltileri ve bazı sıcak su kaynaklandır. Deniz suyunda litrede yaklaşık 0,07 gr (ağırlıkça milyonda 65’i), Lût Gölünde ise litrede 5 gr kadar (yaklaşık yüzde 2,7 oranında) brom bulunur. Bromu 1826’da Fransız kimyacı Antoine-J6râme Balard, Montpellier yakmlanndaki tuzlalarda Akdeniz suyunun buharlaştı- nlmasından arta kalan tuzlu sıvılardan ayı­ rarak elde etti ve yeni bir element olarak tanımladı. Fransız Bilimler Akademisi de, keskin ve pis bir koku yayan bu elemente, Yunanca bromos (pis koku) sözcüğünden türetilen brom adını verdi. Element halindeki brom, bugün de ticari üretimin temel kaynağı olan deniz suyundan elde edilir; magnezyum bromür içeren, buharlaşma artığı sulu çözeltiden sülfürik asit eşliğinde klor gazı geçirildiğinde serbest kalan brom buhar halinde açığa çıkar; bu buharlar önce yoğunlaştınlır, sonra da nemli demir talaşından geçirilerek antılır. Gene de, genellikle cam şişelere ya da damacanalara doldurularak piyasaya sürülen bromun içinde çoğu kez yüzde 0,3 kadar klor bulunur. Element halindeki brom, kimya sanayisinde büyük ölçüde bileşiklerine dö­ nüştürülür. 19/0’lerin sonlanna değin elde edilen bromun büyük bir bölümü etilen bromür (C2H4Br2) üretiminde kullanılıyordu; bu sıvı bileşik, vuruntu önleyici madde olan kurşun tetraetille birlikte benzine katıldığında, uçucu olmadığı için motor silindirlerinde birikme tehlikesi olan kurşun tetraetili uçucu kurşun bromüre dönüştürerek, yanma odasındaki yüksek sıcaklıklarda buharlaşıp egzoz gazlanyla birlikte atılmasını sağlar. Etilen bromür aynca topraktaki ipliksolucanlarını ve öbür zararlıları yok etmek için kullanılır. Brom, bunun dışında, fotoğraf filimlerinin ışığa duyarlı katmanını oluşturan gümüş bromürün (AgBr), aluminyum bromür gibi katalizörlerin, organik boyarmaddelerin, yüksek özgül ağırlıklan nedeniyle ayar (ölçüm) sıvısı olarak kullanı­ lan asetilen tetrabromür ve bromoform gibi bileşiklerin üretiminde başlangıç maddesidir. Bir zamanlar yatıştıncı ve uyku ilacı olarak tıpta çok kullanılan potasyum, sodyum ve kalsiyum bromür, zihin bulanıklığı, deri alerjileri, uyku ve sindirim bozukluklan gibi istenmeyen yan etkileri nedeniyle bugün yerini barbitüratlara bırakmıştır. Bromun öbür önemli bileşikleri, kabararak daha iyi pişmesini sağlamak için buğday ununa eser miktarda katılan potasyum bromat (KBrCb) ile organik tepkimelerde indirgen ve katalizör olarak kullanılan hidrojen bromürdür (HBr). Renksiz bir gaz olan hidrojen bromürün sudaki çözeltisi, metaller ya da metal oksit ve hidroksilleri karşısında, hidroklorik asit kadar tepkin ve güçlü bir asit olan hidrobromik asittir. Keskin ve yakıcı bir kokusu olan brom, hem sıvı, hem gaz halindeyken son derece zehirlidir. Sıvı brom deriyi, gözleri ve solunum sistemini tahriş ederek ağır yanıklara yol açar, yoğun brom buharlarının kısa bir süre solunması bile öldürücü olabilir. Bütün öbür halojenler gibi, gerek sıvı, gerek gaz halindeki brom molekülleri iki atomludur (Br2). Oda sıcaklığındaki 100 mililitre suda yaklaşık 3,41 gr brom çözünerek, bromlu su denen bir çözelti oluşturur. Bromun su

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.