Oops! It appears that you have disabled your Javascript. In order for you to see this page as it is meant to appear, we ask that you please re-enable your Javascript!

Yazar Arşivi: Kursistemin Prensesi

Kursistemin Prensesi

ZEYBEK

Ege Bölgesinde bilhassa Aydın, Muğla, Denizli, Manisa, İzmir yörelerinde köy ve çiftliklerde yaşıyan Türklere verilmiş bir isim. Din, karakter, örf ve âdetlere bağlılık yönünden tamamen Türk köylüsünün aslıdırlar. Mert ve cesur, mazlumun dostu kimselerdir. Bunlar tek tek olduğu gibi gruplar halinde de yaşarlar.. Aralarından her hususta liderlik yapabilecek olanı baş­ kan seçerler. Buna efe denir (Bkz. Efe). Efenin yanında çalışanlara ...

Devamını Oku »

ZERDAÇAL (Zerdeçöp) (Curcuma longa)

Aim. Gelbwurzel, Kurkuma (f), Fr. Curcuma (m), İng. Turmeric. Familyası: Zencefilgiller (Zingiberaceae). Türkiye’de yetiştiği yerler: Yetişmez. Sarı çiçekli, büyük yapraklı, rizomlu çok yıllık otsu bir bitki. Vatanı Hindistan olmakla beraber çoğu tropik bölgelerde yetişir. Bitkinin toprak altındaki ana rizomları yumurta veya armut şeklindedir. Yan rizomları ise parmak şeklifıdedir. Rizomların üst yüzü sarımsı, iç yüzü ise san renklidir. Tadı acımsıdır. Kullanılışı: ...

Devamını Oku »

ZAPPELİN, Ferdinand Von,

Zeplinin ilk yapımcısı. Württemberg’in başlıca mahkeme görevlilerinden birinin oğludur. Ludwigsburg Askerî Akademisini, Tübingen Üniversitesini bitirmiş ve 1859’da askerî görev almıştır. 1864’te A.B.D.’ye giden Zeppelin Amerikan sivil savaşına katılmıştır. Daha sonraları Mississippi sularındaki deneycilere katılmıştır. Bundan sonra ilk balonunu yapmıştır. Avrupa’ya döndükten sonra Württemberg’de Prusya’ya karşı yapılan 7 hafta savaş­ larına (1866) katılmış, Fransız-Prus Savaşında (1870- 1871) subay olarak görev almıştır. ...

Devamını Oku »

ZEPLİN

Alm. Zeppelin (m), Luftschiff (n), Fr. Zeppelin (m), İng. Zeppelin, airship. Hafif bir gazla doldurularak havada askıda kalma özelliği kazandırılmış, idare edilebilir balonlu hava gemisi. Zeplini balondan ayıran en büyük özellik tahrik ve dümen sistemidir. (Bkz. Balon). Zeplin’de gaz olarak Helyum kullanılır. Zeplin, iskeleti madenî birçok balon hücrelerin biraraya gelmesinden hasıl olan aerodinamik yapıya sahip bir gemi görünümündedir. Zeplin irtifa ...

Devamını Oku »

ZENDLER,

İran ’daki müslüman hânedanlardan. Zendler Hanedanı, Kaçarlar’dan Ali Merdan’ın Luri asıllı bir askeri olan Muhammed Kerim Zend tarafından Güney İran’da kuruldu. Muhammed Kerim Zend, Ali Merdan’ı öldürüp; 1750’de Güney İran’da hükümdarlığını ilan etti. Mazenderan’daki Kaçarlar’ın reisi Muhammed Haşan ile mücadele etti. Safevilerin vekili olarak Şiraz’da hüküm sürdü. Muhammed Kerim Han, otuz yıl hükümdarlık yaptı, zamanında İngiltere ile ticarî münasebetleri himaye ...

Devamını Oku »

ZENCİ,

Alm. Neger, Schwarzer (m), Fr. Nègre (m), İng. Negro, black. Genellikle Afrika’da yaşıyan siyah bir ırk. Afrika kelimesinin anlamı da siyah demektir.Nuh aleyhisselâmın üç oğlundan biri olan Ham’dan Hindistan, Habeş ve Afrika halkı meydana geldi. Zengibar ahalisine zenci denir. Afrika’da yaşıyanlar doğal olarak parlak güneş ışığına ve sıcaklığa adapte olmuş­ tur. Zencilerin özelliklerini şöyle sıralayabiliriz: Zencilerin deri renkleri Kuzey Afrika’da ...

Devamını Oku »

ZENCEFİLGİLLER (Zingiberaceae),

Alm. Zingiberazeen, Ingwegewächse pl., Fr. Zingibéracées pl., İng. Zingiberaceae. Tropik ve ve Subtropik bölgelerde yetişen sürünücü rizomlu veya yumrulu çok yıllık otsu bitkiler. Yapraklar büyük saplı, aşağıda kın şeklinde, düz veya eliptik şekillerdedir. Çiçekler tüp şeklinde birleşik ve üç lopludur. Bu familyada uçucu yağ bakı­ mından zengin tohumlar veya rizomlar taşıyan bitkiler vardır. Familyada 1400 kadar tür vardır. Önemli bitkileri ...

Devamını Oku »

ZENCEFİL (Zingiber officinale),

Alm. Ingwerstaude (t), Ingwer (m), Fr. Gingembre (m), İng. Ginger. Familyası: Zencefilgiller (Zingiberaceae). Türkiye’de yetiştiği yerler: Yetişmez. 100 cm. boyunda kamış görünüşünde çok yıllık otsu bir bitki. Yapraklar mızrak şeklinde sivri uçlu ve tarçın kokuludur. Çiçekler san renkli ve çoğu bir arada bulunurlar. Zencefilin vatanı Güney Asya olmakla beraber Hindistan, Batı Afrika gibi birçok tropik bölgelerde ekimi yapılır. Memleketimizde ancak ...

Devamını Oku »

ZENBİLLİ ALİ EFENDİ,

Zamanının büyük âlimlerinden ve sekizinci Osmanlı şeyhül-islâmı. İsmi Alaeddin Ali Cemâli Efendidir. Doğum tarihi bilinmemektedir. Karaman’da doğdu. 1526 (H. 932) senesinde İstanbul’da vefat etti. Penceresinden bir zenbil (sepet) sarkıtırdı. Suâl sormak isteyenler bir kağıda yazıp bu zenbile kordu. O da zenbili çekip sorulan meselenin cevabını yazarak zenbille aşağı sarkıtırdı. Böylece müş­ külü olanların Sıkıntısını giderirdi. Bu sebeple kendisine “ Zenbilli ...

Devamını Oku »

ZEMZEM,

Kâ’be yakınındaki mübârek bir kuyunun ve buradaki suyun adı. Hazreti İsmail’in çocukluğundan beri bilinmektedir. Allahü teâlânın emri ile Hz. İbrahim, hanımı Hacer ile oğlu İsmail’i bugünkü Mekke şehrinin bulunduğu yere bırakmıştı. Burada yiyeceksiz ve susuz kalınca İsmail (a.s.) ayağını vurduğu yerden su fışkırmıştı. Hazreti Hacer bunu görünce akan suyun ziyan olmaması için Dur! Dur! mânâsına gelen “Zem! Zem!” diyerek suyun ...

Devamını Oku »

ZEMAHŞERİ,

Tefsir, fıkıh ve lügat âlimi. İsmi, I Allâme Ebûl-Kasım Mahmud Carullah bin Ömer’dir. 1074 (H. 467) senesinde Harezm’de Zemahşer kasabasında doğdu. 1144 (H. 538)’de arefe gecesinde Cürcaniyye’de vefat etti. 2 8 8 Rehber AnsiklopedisiZemahşeri ilim öğrenmek için seyahatlar yapmıştır. Birkaç defa Bağdat’a gitmiş, bir müddet Mekke’de kalmıştır. Mekke’de bir müddet bulunması sebebiyle kendisine “Carullah” ünvanı verilmiştir. Bağdat’ta Ali bin Muzaffer ...

Devamını Oku »

ZELZELE,

Aim. Erdbeben (n), Fr. Tremblement de terre, séisme (m), İng. Earthquake. Yeraltmdaki kayalann büyük basınçların tesiriyle değişmesi ve kınlması neticesinde yeryüzünde meydana gelen sarsıntı. Binalarda ciddi hasarlar yapıp yeryüzünün görünüşünü değiştirebildiği gibi geniş çapta can ve mal kaybına da sebep olabilir. Her şey Allahü teâlânın yaratmasıyladır. Bunlar bir sebeple hasıl olduğu gibi, zelzeleyi meydana getiren sebebe göre üç çeşide aynlır. ...

Devamını Oku »

ZEKERİYYA “aleyhisselfim

”, İsrail oğullarına gönderilen peygamberlerden. Süleyman aleyhisselamm neslindendir. Yahya aleyhisselamın babasıdır. Kudüs’te Musa aleyhisselamın dinine göre amel eder, Tevratı yazıp çoğaltır ve insanlara nasihat ederek, onlan doğru yola çağırırdı. Beyti Makdiste, Tevrat yaz285 Rehber Ansiklopedisimayı ve kurban kesmeyi idare ederdi. Hanımı İsâ veya Elisa ile hazret-i Meryemin babalan tm ran idi. İmrân, önce Elisa’nm annesi ile, sonra bunun başka erkekden ...

Devamını Oku »

ZEKÂT

İslâmın beş temel şartından dördüncüsü. Zekât vermek, Hicretin ikinci senesinde Ramazan ayında farz oldu. Zekât, mal ile yapılan bir ibadettir. Kazancı yerinde ve ihtiyacından fazla ticaret malı ve kira ücretleri olan müslümanın elindeki toplu servetin yüzde ikibucuğunu, yânî kırkta birini senede bir defa muhtaç olanlara vermesi demektir. Bu farz, varlıklı müslümanlar için geçerlidir. Kazancı, ancak kendi geçimine yeten kimseler zekât ...

Devamını Oku »

ZEKA GERİLİKLERİ,

Alm. Schwachsinn (m), Fr. Arriérations (f. pl.) mentales, İng. Feeble-mindedness, backwardness. Çok çeşitli sebeplerin, meydana gelmesinde rol oynadığı, değişik derecelerde olabilen zeka ile ilgili hastalıklar. Zeka; öğrenme öğrenilenden faydalanabilme, yeni durumlara uyabilme ve yeni çözüm yollan bulabilmek kâbiliyetidir. Zeki insan; öğrendiğini değerlendiren ve yeni durumlara yeni çözümler getirebilen kişidir. Zeka testleri ile çocukların zeka yaşları tespit edilebilmektedir. Şayet yedi yaşındaki ...

Devamını Oku »

z e k A ,

Alm, Intelligenz, Klugheit (f), Fr, Int elli gence, İng, Intelligence. En geniş mânâsıyle bir genel zihin gücü. Psikolog Terman’a göre, zekâ “mücerret (soyut) düşünme yeteneği”dir. Davis, zekâyı, “Edinilen bilgilerden faydalanarak meseleleri halletme kabiliyeti” olarak açıklar. Stern ise, “yeni karşılaşılan hallerin gereklerini, düşünme yeteneğinden faydalanarak karşılayabilme, yeni hayat şartlarına uyabilme gücü” olarak görür. Bergson’un klâsik tarifine göre zekâ, “evvelce elde edü- ...

Devamını Oku »

ZEHİRLİ GAZLAR

Alm. Giftgase (n. pl.), Fr. Gaz (m. pl.) toxiques (asphyxiants), İng. Poison gases. Düş­ man birliklerinin doğrudan doğruya veya yiyeceklerini etkilemek suretiyle hareket kabiliyetini azaltmak maksadıyla kullanılan çeşitli özelliklere sahip kimyasal ve biyolojik ajanlar. Zehirfi gazlar savaşlarda en son kullanılan silâhlardan olup, havadan veya yerden çeşitli metodlarla atılarak bölgeye yayılır. Zehirli gazların etkilerini azaltan veya tamamen yok eden karşı kimyasal ...

Devamını Oku »

ZEHİRLENMELER

Aim. Vergiftungen (t pi.), Fr. Empoisonnements (m. pl.), intoxications (f. pl.), İng. Poisonings. Bir zehirin organizmaya alınması, birikmesi veya organizmanın bunu kendi bünyesinde üretmesi neticesinde meydana gelen, dokularda geçici veya daimi değişiklikler. Zehirlenme, bir defada alman zehirde husule gelebildiği gibi, küçük dozların üst üste alınmasıyla da meydana gelebilir. Zehirlenmenin ağırlığı alınan maddenin miktarına ve vasıflarına bağlıdır. Zehirlenmeler çeşitli sebeblerden olabilir. ...

Devamını Oku »

ZEHİR,

Aim. Gitt, Fr. Poison, İng. Poison. İnsan veya canlı vücuduna girince kimyevî tesiriyle, organların vazifesini bozan, hatta öldürebilen maddelere verilen ad. Aslında zehirin umumî bir tarifi yapılamaz. Keçi, yirmi gram morfin yiyip, sıçramasına devam eder. Oysa morfin zehirdir. Ada tavşanları zevkle belladon yer de müteessir olmaz. Tuz rûhu zehir olamaz. Zira insan midesi bizzat bunu yapıyor ve hiçbir zararı olmuyor. ...

Devamını Oku »

ZEBRA BALIÛI (P terols volitan s),

Familyası: İskorpitgiller (Scorpaenidae), Yaşadığı Yerler, Hint Okyanusu ve Güneydoğu Pasifik’te yaşar. Akvaryumda da beslenir. Özellikleri, Uzunluğu 30 cm. kadardır. Vücudunda siyah beyaz yollar vardır. Dikenleri zehirlidir. Küçük balıklarla beslenir. Çeşitleri, Tek türdür. Vücudu siyah ve bayaz çizgilerle süslü bir deniz balığı. Sırt ve göğüs yüzgeçlerinde uzun, oynak zehirli dikenleri vardır. İnsana battığında çok ızdırap verir, hatta öldürebilir. Küçük balıkları avlıyarak ...

Devamını Oku »