Asor Adaları

Asor Adaları, Portekizce tam adı a r q u ip £-
l a g o d o s a ç o r e s , Atlas Okyanusunun kuzeyinde
dokuz büyük adadan oluşan takımada.
Portekiz’e ait olan Asor Adalarının
yüzölçümü 2.247 km2’dir. Adalar birbirinden
oldukça uzak üç kümeye ayrılır. Doğuda
Sâo Miguel, Santa Maria ve Formigas
adacıkları; ortada Faial, Pico, Sâo Jorge,
Terceira ve Graciosa; kuzeybatı grubunda
da Flores ve Corvo.
Asor Adalan, Atlas Okyanusunun doğu
kesimindeki adalar içinde Avrupa’ya en
uzak olanıdır. En yakın olan kıta parçası,
Sâo Miguel’in 1.190 km doğusundaki, Portekiz’in
Roca Burnudur. Adaların genel
özellikleri benzerlikler gösterir: Yüzey, kaya
ve çakıl yığınlarıyla çevrelenen kıyılardan
başlayarak dik bir biçimde yükselir;
yükseklik Pico Adasında 2.351 m’yi bulur.
Keşfedilişlerinden bu yana gözlenen pek
çok deprem ve bazalt püskürmesi, adaların
volkanik bir yapıda olduğunu göstermektedir.
1522’deki şiddetli bir patlamayla Sâo
Miguel’in o dönemde merkezi olan Franca
do Campo lavlara gömüldü; 1957-58’de
Capelinhos’un püskürmesi Faial Adasının
kapladığı alanı genişletti.
Adaları, yaklaşık 1427’de, Portekiz Kralının
gemi kılavuzlarından Diogo de Senill’in
(ya da Sevilha) keşfettiği sanılmaktadır.
Adalara ilk ulaşanlar, burada daha önce
insan yaşadığına ya da başkalarının da
gelmiş olduğuna ilişkin hiçbir ize rastlamadılar.
Asor Adalanndaki ilk yerleşim,
yaklaşık İ432’de, Portekizli bir devlet görevlisi
olan Gonçalo Velho Cabral’m yönetiminde
Santa Maria’da kuruldu. Bunu,
1444’te Sâo Miguel’de, birkaç yıl sonra da
Terceira’da kurulan yerleşimler izledi. Denizci
Henrique o Navegador’un kardeşi
Burgonya düşesi Isabella’nm isteği üzerine,
Jobst van Heuter’in başkanlığında küçük
bir Flaman grubunun Faial Adasına yerleşmesine
izin verildi. 15. yüzyılın sonuna
gelindiğinde, adalann hepsi yerleşime açılmış
ve Portekiz’le sıkı bir ticaret bağı
kurulmuştu. Portekiz’in tümüyle birlikte,
Asor Adalan da 1580-1640 arasında İspanya’nın
egemenliği altına girdi. Bu dönemde,
Batı Hint Adalarından ülkelerine dönen
servet yüklü filolann buluşma yeri olan
adalar, I. Elizabeth’in tahtta olduğu dönemde
İngiltere, Portekiz ve İspanya arasında
sık sık deniz savaşlarına sahne oldu. İspanyol
işgali altmda bulunduğu dönem dışında,
Asor Adalarında, 1766’ya değin herhangi
bir merkezî hükümet kurulmadı. Bu tarihte
Pombal markisi Sebastiâo de Carvalho yerel
yönetimin yolsuzluklannı önlemek amacıyla,
Terceira adasındaki Angra do Heroısmo’ya,
adalann tümünden sorumlu bir askeri
vali atadı. 1832’de yeni bir düzenlemeye
gidilerek, adalar üç yönetsel bölgeye
aynldı; bu bölgelere 1895’te kısmi yönetsel
özerklik verildi.
Bugün de merkezî bir hükümetin bulunmadığı
Asor Adalan, Portekiz’in öteki illeriyle
aynı statüdeki üç ilden oluşmaktadır;
ama Asor Adalarında Portekiz’den farklı
olarak, (her ilde, aynı adı taşıyan bir alt
birimi bulunan) özerk bir genel konsey
(junta ger al) vardır. Adanın illerine adlannı
veren başlıca limanlar Angra do Heroısmo
(ya da Angra), Ponta Delgada ve Horta’dır.
Uzun bir süre Asor Adalannın ticaret
yaptığı tek ülke Portekiz’di. Ama, II.
Dünya Savaşı öncesinde İngiltere, ABD ve
Almanya bu tekeli kırdılar. Asor Adalan
bugün Portekiz’den tekstil, İngiltere’den
kömür satın almaktadır; öteki ithal mallan
arasında otomobil, petrol ürünleri, madeni
yağlar ve makine sayılabilir. Adalann başlıca
ihraç malları el işlemeleri, ananas, konserve
balık ve şaraptır.
II. Dünya Savaşı sırasında Lajes ve Santa
Maria’da hava üsleri kuruldu ve bu kentler
ABD ile Avrupa arasında önemli bir iletişim
merkezi durumuna geldi. 1951’de Portekiz’le
yapılan bir antlaşma uyannca, ABD
bu adalarda bir NATO hava üssü bulundurmaktadır.
Meteoroloji uydulanmn kullanılmasından
önce, Asorlarda toplanıp Avrupa’ya
iletilen meteorolojik veriler, Avrupa
hava tahminlerinin vazgeçilmez girdileriydi.
Nüfus (1984 tah.) 250.699.

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.