Aside Yedirme Baskı

aside yedirme baskı, genellikle bakır bir
metal levha üstünde aside yedirilerek oluşturulan
desenin basılmasıyla elde edilen
baskı. Bakır levha önce balmumu, katran
ve reçine kanşımmdan aside dayanıklı bir
madde ile kaplanarak bir yedirme zemini
oluşturulur. Bu koruyucu zemin üstüne sivri
uçlu bir araçla (hakkâk kalemi) kazınarak
desen elde edilir. Bakır levha daha sonra
nitrik asit ya da hidroklorik asit ile potasyum
kloridden oluşan bir mordan banyosuna
batınlır. Bu işlem sonunda koruyucu
malzemenin sivri uçla kazınarak temizlendiği
bölüm asit aşındırmasıyla oyuk çizgilere
dönüşür. Bu çizgiler mürekkebi tutar ve
metal levha nemli bir kâğıda bastırılarak
üstündeki desenin kâğıda geçmesi sağlanır;
böylece baskı gerçekleşmiş olur.
Bu baskı türü, zırhlann aside yedirme
yöntemiyle bezenmesinden esinlenilerek
geliştirildi ve oymabaskıdan (gravür) kolay
olduğu için kısa sürede birçok sanatçı
tarafından benimsendi. Tarihi bilinen ilk
aside yedirme baskıyı 1513’te İsveçli ressam
Urs Graf demir levhalarla gerçekleştirdi.
Üretken bir sanatçı olan Albrecht Dürer ise
bu türden yalnızca beş baskı yapmıştı.
Dürer’in 1518 tarihli “Cannon” adlı yapıtında
oymabaskımn kuralcı, önceden tasarlanmış
havasını taklit etmesi, aside yedirme
baskı tekniğinin sağladığı doğal ve akıcı
çizgilerin Kuzey Avrupa’da henüz yeterince
değerlendirilemediğini ortaya koyar. 16.
yüzyıl İtalyan ressamı Parmigianino bu
tekniği ne kadar iyi özümsediğini ortaya
koyan yumuşak ve zarif çizgili yapıtlar
“Oklu Kadın”,Rembrandt’ın aside yedirme
çalışması,1661
National Gallery of Art, VVashington D.C, Rosenvvald Collection
387 aside yedirme cam
verdi. Fransa’da ise baskı ustası Jacques
Callot, 1633 tarihli “Savaşın Büyük Sefaletleri”
adlı dizisinde aside yedirme yöntemini
oymabaskı işlemini kolaylaştırmak için kullandı.
Metal levhaya deseni çizmekle yetinmeyip
levhayı aside batırdıktan sonra ortaya
çıkan çizgileri hakkâk kalemiyle yeniden
kazıyarak güçlendirdi.
Aside yedirme yöntemini tek başına uygulayanlann
ilk ve belki de en büyük ustası
Rembrandt’dı. Rembrandt oymabaskı tekniğini
tümüyle bırakarak ışık, hava ve
mekânı tam anlamıyla yansıtmaya elverişli
olan aside yedirme yöntemini benimsedi ve
bu teknikle 300’den çok üstün nitelikte
baskı üretti. 18. yüzyılda yaşamış Giovanni
Battista Tiepolo ve Canaletto gibi Venedikli
ressamlar da atmosfer etkilerini yakalayabilmek
için aside yedirme tekniğinden
yararlandılar. Romalı sanatçı ve arkeolog
Giambattista Piranesi, aside yedirme yöntemini
düşgücünü yansıtma yolunda kullanarak,
1745’te yaptığı “Carceri” adlı baskı
dizisinde hayali zindanların ürkütücü görünümlerini
betimledi. İspanyol ressamı Francisco
de Goya’nın 1810-14 arasında ürettiği
“Savaşın Felaketleri” adlı dizisi daha da
dehşet vericiydi. Goya’nın birçok başka
baskısının tersine, bu dizi hemen hemen
tümüyle aside yedirme tekniğiyle yapılmış,
kısmen leke baskıdan da yararlanılmıştı.
18. yüzyılın sonları ile 19. yüzyılın başlannda
yumuşak zeminli aside yedirme (vernis
mou) uygulanır oldu. Bu teknikte, son
derece yumuşak ve yapışkan bir maddeyle
kaplanmış bir bakır levhadan oluşan zemin
üstüne kâğıt konarak desen kurşunkalemle
çiziliyordu. Levhanın üstündeki kaplama
maddesi, kalemin geçtiği yerlerde kâğıda
yapışıyor ve metal, geniş, yumuşak çizgiler
boyunca çıplak kalıyordu. Daha sonra levha
aside batınlıyor, baskı kurşunkalem ya da
kuru pastel desenlere benzer bir sonuç
veriyordu. Aslında bu bir tıpkıbasım tekniği
olmasına karşın, 18. yüzyıl Ingiliz sanatçılan
Thomas Gainsborough, John Seli Cotman
ve Thomas Girtin tarafından özgün
desenler ve en çok da manzara resimleri
yapmada kullanıldı.
Aside yedirme tekniği 19. yüzyıl boyunca
birçok sanatçı tarafından kullanıldığı gibi,
20. yüzyılda da ünlü sanatçılann yapıtlannda
yeni bir çoşkuyla uygulandı. Bu sanatçılann
en önemlisi olan Pablo Picasso aside
yedirme tekniğini kendi kübist resim anlayışı
için bir araç olarak kullandı ve daha
sonra da “klasik” döneminde bu tekniğin
getirdiği çizgi saflığından yararlandı. Henri
Matisse, Marc Chagall, Georges Rouault,
Joan Mirö ve Stanley Hay ter da bu doğrultuda
önemli çalışmalar yaptılar.

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*