Oops! It appears that you have disabled your Javascript. In order for you to see this page as it is meant to appear, we ask that you please re-enable your Javascript!

Asetilen

asetilen, e t în olarak da bilinir, asetilen
dizisi ya da alkinler adı verilen, üçlü
bağlarla başlanmış bir ya da daha çok
karbon çifti içeren hidrokarbon dizisinin en
basit ve en tanınan üyesi (HC=CH). Kolayca
alevlenen renksiz bir gazdır. Metallerin
kesilmesinde ve kaynaklanmasında yakıt
olarak kullanılır (oksiasetilen hamlacı); ayrıca
birçok organik maddenin ve plastiklerin
bireşim yoluyla üretilmesine olanak
veren önemli bir hammaddedir.
Sanayide büyük çapta üretilen asetilen,
eskiden bir hidrokarbonun elektrik arkına
tutulmasıyla ve kirecin kok kömürüyle kavrulma
ürünü olan kalsiyum karbürün suyla
tepkimeye girmesiyle elde edilirdi; bugün
daha çok metamn çok yüksek sıcaklıkta
parçalanmasıyla (kraking) üretilir. Saf asetilen
hoş kokulu, renksiz bir gazdır. Yalnız,
kalsiyum karbürden elde edildiği zaman
bileşiminde çok az miktarda fosfin kaldığından
saransak kokusuna benzer pis bir
kokusu olur. Bileşenlerine aynşırken ısı
verir; bu ısıveren aynşma tepkimesi, bazı
koşullarda patlamaya dönüşür. Saf asetilen
yaklaşık 1 kg/cm3’lük basınç altmda, sıvı ve
katı asetilen ise aşın sert darbelerde patlar.
Bu nedenle, basınç altmda sıvılaştınlmış
asetilenin tankerlerle taşınması ya da sanayide
kullanılması oldukça tehlikelidir. Buna
karşılık, gaz halindeki asetilen asetonda çok
iyi çözündüğünden ve patlamalara duyarlı
olmayan kararlı bir çözelti oluşturduğundan,
asetilen genellikle, aseton emdirilmiş
asbest gibi gözenekli bir maddeyle doldurulan
tanklar içinde taşınır.
Yüzde 12,5 ile yüzde 97,5 arasında asetilen
içeren asetilen-hava kanşımlannın tümü
patlayıcıdır. Doğru oranda havayla yakıldığında
temiz, beyaz bir ışık veren asetilen,
elektrikle aydınlatma çağının başlangıcından
önce aydınlatma gazlannm bileşimine
katılıyordu; bugün de şamandıra, maden
kuyulan, yol işaretleri gibi elektrik enerjisinden
yararlanılamayan alanlann aydınlatılmasında
kullanılır. Asetilenin yanmasıyla
çok büyük bir ısı açığa çıkar ve iyi bir
üfleçten elde edilen oksiasetilen alevi, bilinen
bütün yanıcı gaz kanşımlanndan çok
daha yüksek sıcaklıklara (3.300°C) ulaşır.
Asetilenin bileşimindeki hidrojen atomlanmn
yerini örneğin gümüş, bakır ya da
sodyum gibi metallerin almasıyla asetilenürler
oluşur. Gümüş, bakır, cıva ve altın
asetilenürler, ısı, sürtünme ve çarpma etkisiyle
kolayca patlayan bileşiklerdir. Çok
tepkin olan hidrojen atomunun yanı sıra, iki
karbon atomu arasındaki üçlü bağ da asetilenin
halojenler, halojen asitleri, hidrojen
siyanür, alkoller, aminler ve amitlerle kolayca
katılma tepkimeleri vermesini sağlar.
Aynca asetilen molekülü gene bir asetilen
molekülüyle ya da aldehitler ve ketonlarla
da bağlanabilir. Bu tepkimelerin çoğu, asetaldehit,
sentetik bir kauçuk olan neopren,
suda eriyen boyalar, vinil, yer döşemeleri,
kuru temizleme çözücüleri ve böcek öldürücü
aerosol spreyleri gibi sanayi ve tüketim
maddelerinin üretiminde kullanılır

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.