Asbj0rnsen Peter Christen ve Moe,

Asbj0rnsen, Peter Christen ve Moe,
j0rgen Engebretsen (sırasıyla d. 15 Ocak
1812 – ö. 5 Ocak 1885, Oslo, Norveç; d. 22
Nisan 1813, Hole – ö. 27 Mart 1882,
Kristiansand, Norveç), Norveç halk kültürünü
derleyen folklor araştırmacıları. Norske
folkeeventyr (Norveç Halk Masalları)
adlı yapıtları, Norveç edebiyatında bir dönüm
noktası olmuş ve Norveç dilinin gelişimini
etkilemiştir.
1827’de, genç yaşta tanışıp kan kardeşi
oldular. Bu dostluk ve yakın çalışma arkadaşlığı
dolayısıyla çoğunlukla birlikte anılırlar.
Asbj0 msen bir camcının oğluydu. 20 yaşında,
Norveç’in doğu yörelerinde özel
dersler vermeye ve halk masallarını derlemeye
başladı. Zengin ve iyi öğrenim görmüş
bir çiftçinin oğlu olan Moe ise, 1839’da
Oslo’daki King Frederick Üniversitesinin
ilahiyat bölümünü bitirdi. Hıristiyanlığa
tam bir inançla bağlanamadığı için din
adamı olmak istemedi. Asbj0 rnsen gibi o da
öğretmenliğe başladı. Tatillerinde, Norveç’in
güney yörelerinde halk kültürünü
derlemekle uğraştı. Aynı zamanda doğa
bilimcisi de olan Asbj0 rnsen, bir yandan
fiyortlarda araştırma yaparken, bir yandan
da yeni öykülerle derlemesini genişletti. İki
genç, topladıkları malzemeyi bir araya getirerek
birlikte yayımlamaya karar verdiler.
Norveç’te o dönemde Danimarka etkisinde
olan edebiyat dili, ulusal halk kültürüne
uygun değildi. Ama sözlü halk öykülerini
yaşatan değişik lehçeler de kendi küçük
bölgeleriyle sımrhydı. Asbj0 msen ve Moe,
Grimm Kardeşler’in ilkesini benimseyerek,
geleneksel halk masalı biçimini korumakla
birlikte, değişik lehçelerin yerine basit halk
dilini kullanmayı yeğlediler. İlk masalların
bir bölümü 1837’de Afor’da yayımlandı.
Ötekiler ise 1841’de Norske folkeeventyr
(Norveç Halk Masalları) adıyla derlendi.
Bu yapıtta yer alan efsaneler ve halk
masalları, İskandinavya’nın eski putperest
mitolojisinden kaynaklanarak Norveç’in
dağ ve fiyort bölgelerine özgü lehçelerde, o
güne değin ulaşan örneklerdi. Yazarlar,
Norveç’in geçmişine yönelik ilginin canlanmasından
da cesaret alarak, hayaletlere,
perilere, tanrılara ve dağlarda yaşayan devlere
ilişkin masalları çok başarılı bir anlatımla
Norveç diline kazandırırken sözlü
geleneğe özgü duyarlılığı da korudular.
1842, 1843 ve 1844’te genişletilmiş resimli
baskılan yapılan ve 1852’de de eleştirel
notlarla birlikte yeniden basılan Norske
folkeeventyr, halk masalları ve baladlar
üstüne yeni araştırmaları özendirdi, ulusal
kimlik arayışını canlandırdı.
Avrupa ölçeğinde de karşılaştırmalı mitolojiye
büyük bir katkı olarak değerlendirilen
Norske folkeeventyr, çeşitli dillere çevrildi.
Ayrıca çağdaş Norveç’in yazı dili
Bokmâl’ın geüşmesini büyük ölçüde etkileyen
bir üslup örneği oldu.
1856’da ormancılık uzmanı olan Asbj0 m-
• sen, ayrıca kereste koruma yöntemlerini
inceledi. 1845-48’de Norske huldreeventyr
og folkesagn (Norveç Masalları ve Halk
Söylenceleri) adlı derlemeyi, 1860’ta da
Darwin’in Origin o f Species (Türlerin Kökeni,
1970) kitabının çevirisini yayımladı.
Asbj0 rnsen’in derlediği masallardan biri
Devi Öldüren Çocuk (1948) adıyla Türkçeye
çevrildi.
Moe, Digte (1850; Şiirler) adlı kitabıyla
Norveç’in en iyi romantik şairleri arasına
girdi. I br0nden og i kjcernet (1851; Pınarda
ve Gölette) adlı yapıtı, Norveç çocuk klasiklerindendir.
1853’te papaz, 1875’te de Kristiansand
piskoposu oldu

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.