Asanti İmparatorluğu

Paylaşmak Güzeldir Sende Paylaşır Mısın?

Asanti İmparatorluğu, a ş a n t î İm p a r a t o r l
u ğ u olarak da bilinir, 18 ve 19. yüzyıllarda
Batı Afrika’da bugünkü Gana’nın güney
kesiminde hüküm sürmüş devlet. Batıda
Komoe Irmağından, doğuda Togo Dağlarına
kadar uzanan Asanti İmparatorluğu, 18.
yüzyılda köle ticaretinde etkin olmu§, 19.
yüzyılda gösterdiği direnişe karşın Ingiliz
egemenliğine girmiştir.
Asantiler 1670’lerde başa geçtiği sanılan
Osei Tutu yönetiminden önce, bağımlı oldukları
Denkyera Devleti ile küçük komşu
devletlere karşı giriştikleri mücadelede başarılı
olamadılar. Osei Tutu, her türlü karşı
gücü ezerek yeni Asanti devletine kral
(Asantehene) oldu. Başkente Kumasi adı
verildi. Osei Tutu’nun iktidar simgesi, kendisinden
sonraki tüm kralların da üzerinde
taç giydiği Altın Taht (sika ’dwa) idi.
Asantiler, 18. yüzyıl başlarından sonra,
İngiliz ve HollandalI tüccarlara sağladıkları
köleler karşılığında, topraklarını genişletmek
amacıyla kullanmak üzere ateşli silahlar
aldılar. 1712 ya da 1717’de Osei Tutu’
nun ölmesinden sonra başlayan kargaşa ve
iç çekişme dönemi, Opoku Ware’nin tahta
çıkmasıyla son buldu. Opoku Ware döneminde
(y. 1720-50) imparatorluk en geniş
sınırlarına ulaştı. Osei Kwadwo (hd 1764-
77), Osei Kwame (hd 1777-y. 1801) ve Osei
Bonsu (hd y. 1801-24), atamalarda yetenek
ve başarının temel alındığı iyi işleyen bir
bürokrasi ile gelişmiş bir haberleşme sistemine
dayalı güçlü bir merkezî devlet
kurdular.
Osei Bonsu, 1807’de Fantilerin güney
topraklarını işgal etti. Burası Cape Coast’taki
İngiliz karargâhı yakınlarında, çevresi
yabancı topraklarla sarılmış bir bölgeydi.
Aynı yıl İngiltere, köle ticaretini yasadışı
ilan etti. Gerileyen ticaret ilişkileri ve Fanti
bölgesi üzerinde süregelen anlaşmazlık,
sonraki 10 yıl boyunca sürtüşmelere ve
1820’lerde de savaşa yol açtı. Asantiler
1824’te İngiliz ordusunu yendiler. Ama
1831’de barış yaparak 30 yıl boyunca sürtüşme
çıkarmaktan kaçındılar. 1863’te, Kwaku
Dua’nın krallığı (1834-67) sırasında, kıyı
illerine işgal birlikleri göndererek İngilizlere
yeniden meydan okudular. İngilizler, Asantilerin
üzerinde hak iddia ettiği Elmina’yı
1869’da ele geçirdi. 1874’te ise Sir Garnet
Wolseley yönetimindeki İngiliz birliği, Kumasi
üzerine yürüdü. Wolseley, Asanti
başkentini yalnızca bir gün elinde tutabildiyse
de bu olay, Asantilerin askerlik ve
haberleşme sistemlerinin ne kadar geri olduğunu
görerek sarsılmalarına yetti. Üstelik
işgal, kuzey illerinde pek çok ayrılıkçı
ayaklanmayı da kışkırttı. Aynı yıl İngilizler,
eski güney illerinde Altın Kıyısı sömürgesini
resmen kurdular. Bunun üzerine Asanti
krah Kofi Karikari tahttan indirildi, yerine
Mensa Bonsu (hd 1874-83) geçti. Yeni kral,
devlet yönetiminin değişen koşullara uyum
sağlaması için çahştı. Orduyu yeniden örgütleyip
bazı önemli görevlere Avrupalılan
getirmesine ve ülke kaynaklannı artırmasına
karşın, kuzeydeki ayrılıkçı kabile başkanlannı
ve Kumasi’deki merkezî hükümetin
karşıtlarını destekleyen İngilizler, imparatorluğun
eski gücüne kavuşmasını engellediler.
Bonsu’dan sonra (1888’de) tahta
geçen I. Prempeh döneminde de imparatorluğun
gerilemesi sürdü. Asanti toprakları, 1
Ocak 1902’de resmen İngiliz sömürgesi ilan
edildi; kuzey illeri de Altın Kıyısı Kuzey
Topraklan Protektorası’nı oluşturdu.
1930’larda İngiliz yönetimi altında Asanti
Konfederasyonu Konseyi kuruldu ve Asantehene,
bu kez bir kukla makam olarak
yeniden oluşturuldu. Ayrıca bak. Akan
devletleri.


Paylaşmak Güzeldir Sende Paylaşır Mısın?

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.