Artvin (il)

Artvin (il)Artvin il
Karadeniz bölgesinin Doğu Karadeniz bölümünde il. Yüzölçümü 7 436 km2, nüfusu 1990 sayımına göre 212 813, merkezi Artvin kenti olan Artvin ili, sekiz ilçeye ayrılmıştır: Merkez, Ardanuç, Arhavi, Borçka, Hopa, Murgul, Şavşat, Yusufeli. Doğuda Ardahan, güneyde Erzurum, batıda Rize illeriyle, kuzeybatıda Karadeniz kıyılarıyla, kuzeyde de Gürcistan topraklarıyla sınırlı olan Artvin ilinde, yüzey- şekilleri çok engebelidir. Kıyı boyunda ve Çoruh vadisi ile bazı kollarının tabanında yeralan küçük düzlükler dışında, vadilerle derinlemesine yarılmış, dağlık ya da tepelik bir yüzeyşekli görülür. Kuzey Anadolu dağlarının kıyı sırası. Artvin ilinin batı kesiminde uzanır. Bu dağların en yüksek kesimleri de, Artvin-Rize-Erzurum il sınırlarının birbiriyle kesiştiği alandadır (Kaçkar dağı, 3 932 m). Kuzey Anadolu dağlarının ikinci sırası olan iç sıralar, ilin doğusunda, kuzeydoğu-güneybatı doğrultusunda uzanırlar. Bu sıranın Artvin ilindeki en önemli öğesi, Artvin-Ardahan il sınırı üstünde yükselen Yalnızçam dağlarıdır. Çoruh vadisi ile Çoruh’al Artvin dolaylarında karışan berta suyu vadisi, söz konusu iki sırayı (kıyı sırası ve iç sıralar) birbirinden ayırır.

Artvin, küçük olmasına karşılık, şaşılacak ölçüde iklim çeşitliği gösteren bir ilimizdir. Karadeniz kıyısında kışları ılık, her mevsim bol yağışlı bir iklim egemendir. Sözgelimi Hopa’da en soğuk ay ortalaması 8 , 4 °C, en sıcak ay ortalaması 2 2 °C olan, günümüze kadar kaydedilmiş en düşük sıcaklığın -4,8 °C, (18.1.1964 ve 2.2.1967), en yüksek sıcaklığın 42,2 °C (4.6.1966), yıllık yağış tutarının da 2 069 mm olduğu bir iklim söz konusudur. Arhavi’deyse, yağış tutarı 2 267 mm’dir. Kıyı gerisinde yükselen dağlarda, kışlar sürekli ve bol karlı, yazlarsa serin geçer. Çoruh vadisinin derin tabanında, kıyıya oranla daha az yağışlı, ama kışları fazla sert olmayan üçüncü bir iklim tipi belirir. Bu vadinin aşağı çığırıysa, yükselti azlığı ve dağlar arasında kalmış durumu ile özel bir “mikroiklim” alanı oluşturur: Yağışlar azalmış, ama kışlar sertleşmemiştir. Çoruh ağzından ve yakınındaki alçak alandan giren deniz havası, kışların fazla soğumasını önler. Artvin kentindeki meteoroloji istasyonunun gözlemlerine göre, en soğuk ay ortalaması 3 , 4 °C, en sıcak ay ortalaması 21,1 °C’tır. Günümüze kadar kaydedilen en düşük sıcaklık -16,1 °C (14.1.1950), en yüksek sıcaklıksa 43 °C’tır (18.8.1961). Yıllık yağış tutarı 645 mm’dir. Doğal bitki örtüsü de, iklim koşullarına bağlı olarak, aynı biçimde çeşitlilik gösterir. Kıyı dağlarının denize bakan yamaçlarında, yağmur ormanı özelliği taşıyan ormanlar görülür. 2 100-2 400 metrelere kadar çıkabilen bu ormanın alt düzeyinde kızılağaç, gürgen, ıhlamur, kayın, meşe gibi yapraklarını döken ağaçlar, yüksek kesimlerdeyse ladin gibi yapraklarını dökmeyen ağaçlar yaygındır.

Kıyı dağlarının Çoruh vadisine bakan yamaçlarında ve iç sıralarda, orman biraz daha seyrektir. İlin en önemli akarsuyu, 1956 yılına kadar ile adını vermiş olan Çoruh ırmağıdır. Bu ırmağın en önemli kolları Oltu ve Tortum suları da, Artvin ili sınırları içinde Çoruh’a karışır (adı geçen her iki akarsuyun çığırlarının büyük bölümü Erzurum ilindedir). Çoruh ırmağının bütünüyle Artvin ili sınırları içinde kalan en önemli koluysa, Şavşat yöresinden gelen Berta suyudur. Artvin ilinde ayrıca, Karadeniz boyunda, kıyı dağlarının denize bakan yamaçlarından inen Arhavi ve Hopa çayları gibi kısa boylu akarsular da vardır.

EKONOMİ

Yüzeyşekillerinin çok engebeli oluşu nedeniyle, Artvin ilinde tarıma ayrılan alan oranı düşüktür (% 6,5 kadar). Tahıl türleri arasında, yakın yıllara kadar mısır sürekli birinci sırayı alırken, günümüzde bu durum değişmiş, buğdaydan sonra ikinci sıraya düşmüştür. Öteki ürünler arasında patates, fasulye ve biraz tütün sayılabilir. Ekili alanlar içinde, çay tarımı özel bir yer tutar. Çay bahçeleri Hopa, Arhavi ve birazda Borçka ilçelerinde yer alır. Çoruh vadisinin özel mikroiklimi, zeytin yetiştirilmesine olanak sağlamıştır. Zeytin, vadinin Yusufeli’ne kadar olan kesiminde yetişebilmektedir. İlin kıyı boyundaki kesiminde, fındıklıklar ve turunçgil bahçeleri de vardır. Artvin ilinde büyükbaş ve küçükbaş hayvan sayısı azdır. Arıcılık oldukça gelişmiştir. İlin en önemli yeraltı gelir kaynağı, Murgul’da işletilen bakır yataklarıdır. Sanayi kuruluşları arasında da, Murgul’daki bakır işletmesi ve buna bağlı sülfürik asit fabrikası ile Hopa, Arhavi ve Kemalpaşa’daki çay fabrikaları, Borçka kereste fabrikası ve Artvin lif-levha fabrikası sayılabilir.

ULAŞIM

Artvin’de yüzeyşekillerinin çok engebeli oluşu, ulaşım koşullarını güçleştirir. İlin en önemli iki karayolu, Rize il sınırından girip, Arhavi-Hopa-Kemalpaşa’dan geçerek Sarp’ta Gürcistan sınırına dayanan kıyı yolu ile Hopa’ya Borçka üstünden Artvin’e bağlayan yoldur. Bu son yol aynı zamanda, Karadeniz kıyılarını Kars-Ardahan yaylasına bağlar.

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*

bool(false)