Arseven

Arseven, Celâl Esat (d. 1876, Beşiktaş,
İstanbul – ö. 14 Kasım 1971, İstanbul), Türk
sanatı üzerine yaptığı kapsamlı çalışmalarla
tanınan sanat tarihçisi.
Sadrazam Ahmed Esad Paşa’nın oğludur.
Sırasıyla Mekteb-i Sultani’de (Galatasaray
Lisesi), Mülkiye Mektebi’nde (1889) ve
Celâl Esat Arseven
Cumhuriyet Gazetesi Arşivi
Sanayi-i Nefise Mektebi’nde öğrenim gördü.
Sanayi-i Nefise’de Hoca Ali Rıza ve
Fausto Zonaro’nun öğrencisi oldu. 1891’de
Abdülhamid’in isteği ile Harbiye Mektebi’
ne girdi ve 1906’da mülazım-ı sani rütbesiyle
mezun oldu. 1908’de bir grup ressam ve
müzikçiyle birlikte öğrenim için Avrupa’ya
gönderildi. Dönüşünde, kolağası rütbesindeysen
askerlikten ayrılarak bütünüyle sanata
yöneldi. I. Dünya Savaşı sırasında Harbiye
Nazın Enver Paşa’nın Şişli’de kurduğa atölyede
gerçekleştirilen savaş resimlerini, sergilemek
için 1918’de Berlin ve Viyana’ya
götürdü. 1920’de Sanayi-i Nefise Mektebi’ne
mimarlık tarihi ve şehircilik dersleri vermek
üzere atandı; bu görevini 1941’e değin sürdürdü.
1923’te Darülbedayi müdürlüğü, 1925-27
arasında Herman Jansen’in yanında Ankara
kenti imar müşavirliği yaptı. Bir ara siyasetle
ilgilendi, 1942’de İstanbul’dan, 1946’da da
Giresun’dan milletvekili seçildi. 1951-58 arasında
Gaynmenkul Eski Eserler ve Anıtlar
Yüksek Kurulu’nda üyelik ve başkanlık yaptı.
Ölümünden kısa bir süre önce kendisine
Devlet Kültür Armağanı ve İstanbul Teknik
Üniversitesinin onursal doktorluk Unvanı
verildi.
Tiyatro ile de ilgilenen Arseven, 1910’da
Mınakyan Efendi tarafından sahnelenen
Selim-i Salis (Salah Cimcoz ile birlikte),
Bugün Yarın (1914/Bay Targan, 1936),
Gökte Ararken gibi oyunlar; 1918’de Viyana’da
temsil edilen Şaban, ardından da
Saatçi (1931) ve Büyük İkramiye (1932) adlı
operetler yazdı. 1918’de Viyana’da Alman
oyuncuların rol aldığı Die Tote wacht (Ölüm
Nöbet Bekliyor) adlı filmi çevirdi. 1921-27
arasında Salah Cimcoz’la birlikte Kalem
adh bir dergi çıkartan Arseven, 1909’da
Paris’teyken Fransızca olarak yazdığı Constantinople,
De Byzance â StambouV&dL (Bizans’tan
İstanbul’a Konstantinopolis) İstanbul’un
sanat ve arkeolojik değerlerini inceledi.
Sanat sözlüğü ve ansiklopedi alanında
ise Istılahat-ı Mimariyye (1908/09), Sanat
Kamusu (1926), Türk Sanatı (1928, 1973),
1943-52 arasında fasiküller halinde yayımlanan
Sanat Ansiklopedisi (5 cilt), ve Türk
Sanatı, Menşeinden bugüne kadar mimari,
heykel, resim, süsleme ve tezyini sanatlar
(1956) en önemli çalışmalanndandır. Sanat
Ansiklopedisi bazı maddelerin uzmanlarca
yazılması dışında, tümüyle Arseven’in ürünüdür
ve günümüzde de hâlâ alanındaki en
kapsamlı temel kaynak niteliğini sürdürmektedir.
Resim alanında daha çok suluboya
manzaralanyla dikkat çeken Arseven,
ayrıca Resim Dersleri (1897/98), Ressam ve
Mimarlara Mahsus Menazır (1898), Renkler
ve Yağlıboya (1900) adlı kitapları yazmıştır.

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.