Arpalık

Paylaşmak Güzeldir Sende Paylaşır Mısın?

arpalık, Osmanlı Devleti’nde yüksek devlet
ricaline, bazı saray mensuplanna, ilmiye
sınıfının önde gelenlerine görevdeyken maaşlanna
ek olarak, görevden aynldıktan
sonra ise emekli maaşı niteliğinde verilen
ödenek.
Arpalık usulünün ne zaman ve nasıl başladığına
ilişkin kesin bilgi yoktur. Başlangıçta
görevi nedeniyle at beslemek durumunda
olanlara verildiği sanılmaktadır. 16. yüzyıldan
başlayarak, ordu ve saray erkânından
özellikle yeniçeri ağası ve saray kapıcıbaşlanna
veriliyordu. Ardından şeyhülislamlık,
kadılık, kazaskerlik gibi önemli yönetsel ve
adli görevlerde bulunan yüksek ilmiye ricaline
de verilmeye başlandı. Daha sonra
ilmiye sınıfının tüm ileri gelenleri bundan
yararlandı. 17. yüzyılda ise vezirlere, savaşlarda
yararlık gösterenlere ve ümeraya,
kapı halkı kalabalık yöneticilere de arpalık
bağlandı. Arpalık ya belli bir kaza ya da
sancağın yıllık gelirinin bir bölümünün tahsis
edilmesi ya da hâzineden belirli bir
yevmiyenin verilmesi biçimini alırdı. Birincisine
bervech-i arpalık dirlik, İkincisine
bervech-i arpalık ulûfe denirdi. Arpalığın
azami yıllık miktan idareciler için 1 0 0 bin,
ilmiye ricali için 70 bin, yeniçeri ağası için
58 bin, saray mensuplan için 19.999 akçe
(en yüksek tımar) olabilirdi. Bu usul birçok
suistimale neden olunca, 18. yüzyılda ilmiye
mensuplan dışındakilerin arpahklan kaldınldı.
19. yüzyılda arpalık dağıtımlan şeyhülislam
ve çok az sayıdaki ulema ile
sınırlandırıldı. Tanzimat’tan sonra, arpalık
usulü kaldırılarak emekli olan ilmiye mensuplarına
Tarik maaşı bağlandı. Meşrutiyetken
sonra, ilmiye mensuplanna da düzenli
aylık ve emekli maaşı bağlanmaya
başlandı.


Paylaşmak Güzeldir Sende Paylaşır Mısın?

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.