Arkad

arkad, mimarlıkta, sütun ya da ayaklann
taşıdığı kemer sırası, böyle bir kemer sırası
ile sağır bir duvar arasında uzanan geçit ya
da yan yana yapılmış dükkânlara giriş
sağlayan üstü örtülü yaya yolu.
Arkadm ilk kullanıldığı yerlerden biri eski
sukemerleridir. Daha sonra Romalı yapı
ustalan bu yapı düzenini geniş duvar yüzeyleri
inşa etmekte kullanmışlardır. Üç katlı
dış cephesinin her katında 80 tane kemerli
açıklık bulunan Roma’daki Colosseum, bu
mimarlık öğesinin en güzel izlenebildiği
örneklerden biridir.
Bir saçaklığı taşıyan gömme ayaklar ya da
ayaklara bitişik yanm sütunlardan oluşan
arkadlar, Roma arkadı olarak bilinir. İmparatorluğun
son dönemlerinde bu tür arkadlann
yerini alan ve bir dizi sütunun başlığına
oturan kemerlerden oluşan arkad türü,
Romanesk ve Gotik dönemlerde standartlaştı
ve Rönesans Döneminde yeniden canlandınlarak
yaygın biçimde kullanıldı (örn.
Brunelleschi’nin Floransa’daki Ospedale
degli Innocenti adlı yapısında). Bizans arkadlannda,
sütun başlıklan ile kemerler
arasına yükleri yaymak amacıyla genellikle
üzengi taşı işlevi gören bir ikinci başlık
yerleştirilirdi. Bu tür birçok Doğu ülkesinde
yaygın biçimde kullanıldı.
Arkad salt bir dekoratif öğe olarak, Gotik
kiliselerde nef duvannı (zeminde ayaklar,
ortada triforyum (*) ve en tepede de
pencere katından(*) oluşan) üç yatay bölüme
ayırmak için ya da en etkileyici örneklerinden
birinin Amiens Katedrali’nde görüldüğü
gibi, cephede yer alan heykelleri
çerçevelemek için de kullanılırdı. Barok
Filippo Brunelleschi’nin tasarımını yaptığı Ospedale degli
Innocenti’nin (1419-26) arkadları, Floransa
Alinari-Art Resource/EB Inc.
Dönem mimarlarının daha kısıtlı biçimde
uyguladığı bu arkad türü, 19, yüzyıl boyunca
Avrupa ve Amerika’da önemli bir öğe
olarak varlığını sürdürdü.
Arkadın üstü örtülü bir yaya yolu olarak
kullanılması Roma Döneminden beri yaygındı.
Ortaçağ manastırlarında arkadia sık
sık karşılaşıldığı gibi, İslam mimarlığında da
camilerin çoğunda revak(*) denen arkadlarla
çevrili bir avlu bulunur. Bologna gibi
Rönesans kentlerinde arkadlar dükkânlar
ve başka yapılar boyunca uzanır. Doğu’daki
pazarların çoğu arkadlı dükkân dizilerinden
oluşur. Amerika’daki birçok çağdaş alışveriş
merkezinin kapalı ya da yarı kapalı
mekânlarına da (arkadın gerçek biçimiyle
doğrudan ilgili olmasa da) arkad adı verilmiştir.

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*

bool(false)