Arguedas Jose Marîa

Arguedas, Jose Marîa (d. 18 Ocak 1911,
Andahuaylas – ö. 28 Kasım 1969, Lima,
269 argumentum a contrario
Peru), Perulu romancı, öykü yazan ve
etnolog. Yazılannda beyaz ve Yerli kültürleri
arasındaki ayrılıklan vurgulamıştır.
Beyaz bir gezici yargıçla bir Keçuva Yerlisinin
oğlu olan Arguedas, üç yaşındayken
yitirdiği annesinden Keçuva dilini, babasıyla
birlikte çıktığı yolculuklarda da İspanyolcayı
öğrendi. Gençliğinde Keçuva müziğini
ve geleneklerini inceleyen Arguedas, bir
yandan da toplumda egemen olan İspanyol
kültürünü tanımaya çalıştı. Bütün yapıtlannda,
çoğunluğu oluşturan Yerlilere hâlâ
azınlık gibi davranılmasından doğan, Peru
toplumunun en temel gerilimini yansıttı.
Lima’da San Marcos Üniversitesi’nde okudu,
1932-37 arasında posta idaresinde çalıştı.
1939-41 arasında Sicuani’deki Ulusal
Üniversite’de öğretim üyeliği yaptı. Bir dizi
yönetim görevinde bulunduktan sonra,
1959’da San Marcos Üniversitesi’nde Peru’
nun bölgesel kültürleri üzerine dersler verdi.
1963-64’te Kültür Sarayı’nm, 1964-69’da
da Ulusal Tarih Müzesi’nin yöneticiliğinde
bulundu.
Üç öyküden oluşan Agua (1935; Su) adlı
kitabında, beyazların dünyasında gördüğü
şiddetli haksızlık ve kargaşa ile sömürülen,
ama edilgin kalan Yerlilerin yaşamında
bulduğu dinginlik ve düzenlilik arasındaki
karşıtlığı anlatır. Yawar Fiesta’da (1941;
Kanlı Şölen), Yerlilerle beyazlar arasındaki
toplumsal mücadeleyi simgeleyen ilkel boğa
güreşi törenini ayrmtılanyla dile getirir.
Arguedas’ın başyapıtı Los rios profundos
(1958; Derin Irmaklar, 1983) adlı romanıdır.
Kendi yaşamöyküsünün izlerini taşıyan
bu yapıtta, daha önceki romanlanndaki
temaları yineler. El sexto (1961; Altıncı),
Oscar Benavides’in diktatörlüğü sırasında
hapse atıldığı yılların (1937-38) anılarıdır.
1964’te basılan Todas las sangres’i (Bütün
Irklar) kendi ruh doktorunun öğütlerine
uyarak yazmaya başladığı, ama tamamlayamadığı
El zorro de arriba y el zorro de abajo
(1971; Yukarıdan Gelen Tilki ile Aşağıdan
Gelen Tilki) adlı roman izlemiştir. Bunda
da düş kırıklığına ve yıkıma uğrayan bir
adamın çektiği acılan anlatır. Yaşamına son
vermesine yol açan olaylan inceden inceye
ve tutkuyla tartışır. Lima’da boş bir sınıfta
kendi canına kıyan Arguedas’ın, romanları
dışında, bir dizi bilimsel yapıtı ve Keçuva
dilinden çevrileri de vardır.

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*

bool(false)