Amonyak

Amonyak (NH3), azot ve hidrojenden oluşan,
renksiz, keskin kokulu gaz. Bu iki
elementin en basit kararlı bileşiğidir ve
sanayide kullanılan birçok önemli azot bileşiğinin
üretiminde başlangıç maddesi olarak
kullanılır. İlk kez 1774’te Joseph Priestley’
in saf olarak elde ettiği bu gazın bileşimini
de 1785’te Claude-Louis Berthollet belirlemiştir.
Amonyak, suda kolayca çözünerek amonyum
hidroksit adıyla bilinen alkali çözeltiyi
oluşturur. Aynca, suda çözündüğünde çok
yüksek düzeyde kimyasal etkinlik kazanır
ve başka kimyasal maddelerle kolayca tepkimeye
girebilir. Sıkıştırılarak ya da yaklaşık
-33°C’ye kadar soğutularak kolaylıkla
sıvılaştınlabilir. Yeniden gaz haline dönerken,
çevreden önemli miktarda ısı alır (1 gr
amonyak 327 kalori ısı emer). Bu özelliğinden
dolayı, soğutma vç havalandırma donanımlarında
soğutucu olarak kullanılır.
Sanayide amonyak elde etmek için uygulanan
başlıca yöntem, bileşiğin hidrojen ve
azotla doğrudan bireşimini sağlayan Haber-
Bosch yöntemidir(*). Ayrıca kok fırınlarında
da yan ürün olarak amonyak elde edilir.
Amonyak en çok gübre olarak kullanılır;
genellikle sıvılaştırılmış halde doğrudan
toprağa verilebildiği gibi, amonyum nitrat,
amonyum fosfat ve öbür tuzlan da gene
gübre olarak değerlendirilir. Tekstil sanayisinde
naylon ve reyon gibi sentetik elyaflann
üretiminde, yün, pamuk ve ipeğin
boyanmasında ve temizlenmesinde amonyaktan
yararlanılır. Bakalit ve başka sentetik
reçinelerin üretiminde katalizör işlevi
gören amonyak, antılan petrolün asit özelliğindeki
yan ürünlerini nötrleştirmekte, lastik
sanayisinde, işlenecek ham lateksin fabrikaya
taşınması sırasında pıhtılaşmasını
önlemekte de kullanılır. Soda üretiminde
yaygın olarak uygulanan amonyak-soda (ya
da Solvay) yönteminde, amonyağı nitrik
asite dönüştüren Ostwald işleminde ve alaşım
levhalanmn yüzeylerini sertleştirmek
için uygulanan nitrürleme gibi çeşitli metalürji
işlemlerinde de amonyaktan yararlanılır.
Amonyak kolaylıkla ayrışarak hidrojen
verdiği için, hidrojen atomlan elde etmenin
en pratik yolu olarak kaynakçılıkta da
kullanım alanı bulmuştur. Evlerde kullanılan
bazı temizlik maddelerinin bileşiminde
de amonyak vardır.

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*

bool(false)