A B D U LLA H -I EN SÂRİ

tefsir, hadis, fıkıh âlimlerinden ve evliyânın büyüklerinden. İsmi Abdullah, babasının ismi Ebû Mansur Muhammed bin Ali el-Ensârî el-Hirevî, künyesi Ebû İs- mâil’dir. Eshâb-ı kirâmdan Hâlid bin Zeyd Ebû Eyyûb el-Ensârî’nin soyundandır. 1006 (H. 396) se
nesinde Herât’ta doğdu, 1088 (H. 481)de orada vefât etti. Dört yaşındayken ilim öğrenmeye başladı. Dokuz yaşından îtibâren Kâdı Ebü’l-Mansûr ve Carûzî’nin derslerine devâm etti. Zamânının diğer âlimlerinden çeşitli ilimleri tahsil etti. Gece-gün- düz ilim tahsiliyle uğraştı. Geceleri kandil ışığın
Büyük âlim ve velî Abdullah-ı Ensârî’nin Herat’ta (Güzergah, mezâr-l şerîf) bulunan kabri.
Yeni Rehber Ansiklopedisi 45
ABDULLAH-I İLÂHİ
da hadîs-i şerîf yazardı. Hadîs-i şerîf toplamak için çeşitli şehirlere gitti. Üç yüz hadis âliminden hadis dinledi. 300.000 hadîs-i şerîfi ezbere bilirdi. Hâce Yahyâ İmârî’den tefsir okudu. Ebü’l-Hasan Harkânî’nin sohbetlerinde bulundu ve tasavvufta yetişti. Şeyhülislâm idi. Büyük âlim ve velî olup, pekçok kerâmetleri görüldü. Vâz ve derslerinde Ehl-i sünneti müdâfaa eder, mezhepsizlik ve bid’at- lerin kötülüğünü anlatırdı. Allahü teâlânın rızâsına kavuşturan yolda yürümek isteyenlerin evli- yâya ve hakîkî din âlimlerine çok bağlı olmasını isterdi. O büyüklere dil uzatanların zavallılıklarını her defâsında ifâde eder ve; “Yâ Rabbî! Her kimi felâkete düşürmek istersen onu İslâm âlimleri üzerine atarsın. Yâ Rabbî! Dostlarını öyle yaptın ki, onları tanıyan sana kavuşuyor ve sana kavuşamayan onları tanımıyor.” buyururdu. Kendisinden Ebü’l-Vakt Abdülevvel, Ebü’l – Feth Nasr bin Seyyâr gibi âlimler ilim öğrendi. Abdullah-ı Ensârî’nin güzel sözlerinden bâ- zıları şunlardır: “Malı seviyorsan yerinde kullan ki, sana sonsuz arkadaş olsun. Sevmiyorsan ye de yok olsun.” “Sabır; nefsi istenilmeyen bir şeyden, dili şikâyetten alıkoymaktır. Sabır üç derecedir: Birincisi, Allahü teâlânın nîmetlerini ve azâbını düşünerek günâh işlemekten kaçınmaktır. İkincisi ibâdete ihlâs ile ve şartlarını yerine getirerek devâm etmeye sabretmektir. Üçüncüsü de belâlara sabretmektir.” Eserleri: Menâzil-üs-Sâirîn (Tasavvufa dâirdir), Şems- ül-Mecâlis, Envâr-üt-Tahkîk, Tefsîr-ül-Kur’ân, Hulâsa fî Şerh-i Hadîs, Şerh-ut-Tearrüf li-Mez- hebi Ehl-it-Tasavvuf, Menâkıb-ı İmâm-ı Ahmed bin Hanbel, Tabakât-üs-Sûfiyye. Molla Câmi bu son eserden istifâde ederek Nefahât-ül- Üns kitabını yazmıştır.

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.