Para

Brezilya’nın kuzeyinde eyalet (estado).
Kuzeyde Guyana ve Surinam ile sınırı
vardır; kuzeydoğuda Atlas Okyanusu, öbür
yönlerde gene Brezilya topraklarıyla çevrilidir.
1.248.042 km2’lik yüzölçümüyle Para
ülkenin üçüncü büyük eyaletidir. Başkenti
ve en büyük kenti Belem’dir(*).
Eyaletin tarihi, Portekizlilerin 1615’te Para
Irmağı kıyısında kurduğu Belem’in tarihiyle
iç içe geçmiştir. Aşağı Amazon Irmağı eyalet topraklarını batı-doğu doğrultusunda
boydan boya geçer. Parâ’daki en belirgin
doğal yapı, ırmağın Atlas Okyanusuna döküldüğü
bölgedir. Vadinin aşağı kesimi
görece dardır; iki yandaki yamaçlar Amazon
Irmağı düzeyinden, eskiden kıtanın bu
bölümünü tümüyle kaplayan platoya (50-60
m) doğru yükselir. Eyaletin en önemli
kentleri buradaki dik tepelerde kurulmuştur.
Kuzeyde Guiana Yaylası yer alır.
Güneyde arazi ormanlık sekiler oluşturarak
yükselir. Ekvator çizgisi eyaletin içinden
geçer. Ortalama yıllık sıcaklık 26°C’dir.
Yılın bütün aylarında yağış görülür ve nem
oranı yüksektir. Yıllık ortalama yağış miktarı
1.500 mm’den fazladır.
Amazon Irmağı güneyde Tapajöz, Xingu
ve Tocantins gibi kollarını alır. Irmağın
ağzında, yüzölçümü 29.630 km2 olan Marajö
gibi çeşitli adalar vardır. Eyaletin büyük
bölümü, savanlık kesimlerin dışında sık,
tropik selva’larla (yağmur ormanları) kaplıdır.
Çok az güneş ışığının zemine ulaşabildiği
selva’larda toprak çok geçirgen olduğundan
ağaçların kesilmesi verimliliği kısa sürede
tümüyle yok edebilir. Selva’larda yaşayan
en büyük kara hayvanı tapirdir; ayrıca
kedigillerin bazı küçük üyelerine rastlanır.
Nüfus yoğunluğu çok yüksek olan eyaletin
Belem dışındaki büyük kentleri Santarem
ile Maraba’dır. Ayrıca akarsu kıyılarında
küçük yerleşmeler, ticaret merkezleri, plantasyonlar
ve dağınık Yerli köyleri vardır.
Bazı Yerli kabileleri ıssız ve yalıtılmış
bölgelerde yaşadıklarından, 20. yüzyılın
ikinci yarısında bile modern dünyayla ilişkileri
olmamıştır. Nüfus Avrupalı, Yerli,
Avrupalı-Yerli karışımı topluluklar ve
1930’lardan sonra kuzey kesimlere yerleşen
Japonlardan oluşur.
Kuzey Brezilya’nın belli başlı eğitim ve
kültür merkezi olan Belem’de bir üniversite
(1957), bir yüksek öğretmen okulu, tropik
hastalıklar üzerine araştırma yapan ve tropik
tarım uzmanı yetiştiren iki enstitü
bulunur.
Eyalet ekonomisi temelde orman ürünlerine
dayanır. Dışarı satılan en önemli ürünler
brezilyacevizi, malvas (palmiye biçiminde
bir ot), şifalı otlar, organik yağlar ile böcek
öldürücü ilaçlar, tropik meyveler ve liflerdir.
II. Dünya Savaşı sırasında Japonya’dan
gelen göçmenler eyalette jüt ve karabiber
yetiştirme işini başlatmıştır.
Gerek Amazon Irmağında işleyen tekneler,
gerekse uluslararası ve kıyı gemi taşımacılığı
için Belem en önemli limandır. Brezilya’nın
kuzey kesimindeki en büyük havaalanı
da bu kentte bulunur.
1970’lerde inşa edileft Belem do Parâ-
Brasılia, Belem’den Peru sınırına uzanan
Transamazönica ve Cuiaba-Santarem karayolları
ile Parâ’nın kuzey kesimini baştan
başa geçen Kuzey Çevre Yolu Amazon
Havzasının en uzak köşelerine kadar yeni
bir göç dalgası başlatmış, kaynakların geliştirilmesini
sağlamıştır. Nüfus (1984 tah.)
4.058.000.

Share This:

Hakkında SevgiG.

SevgiG.

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*

bool(false)