papatya

Asteraceae familyasından, genel
görünümleri ve çiçekleri birbirine benzeyen
çeşitli bitki türlerine, özellikle de Anthemis
ve Matricaria cinslerinin üyelerine verilen
ad. Bu her iki cinsin üyeleri de sarı tüpsü
çiçekler ile san ya da beyaz dilsi çiçeklerden
oluşan çiçek başları ve parçalı yapraklarıyla
dikkati çeker.
Avrasya’ya özgü bir cins olan Anthemis
100 kadar otsu bitki türünü kapsar. Çoğu
türü albenili çiçeklerinden ötürü süs bitkisi
olarak yetiştirilir. Kimi türlerinden de tıbbi
amaçlarla yararlanılır. Bunların başında
anayurdu Orta Avrupa olan Alman papatyası
(Anthemis nobilis) gelir. Başta Almanya,
Belçika ve İngiltere olmak üzere çeşitli
Avrupa ülkelerinde yaygın olarak tarımı
yapılan bu kültür bitkisinin, yalnızca beyaz dilsi çiçeklerden oluşan katmerli çiçekleri
vardır. Çiçeklerinden hazırlanan çaylar tonik
ve antiseptik olarak, zeytinyağında bekletilerek
hazırlanan biçimi ise romatizmaya
karşı iltihap giderici olarak kullanılır. Ayrıca,
özütlerinden saç şampuanları hazırlanır.Anadolu’da bulunmayan bu türe karşılık,
kendiliğinden yetişen 50 kadar Anthemis
türü vardır. Bunların da halk arasında
benzer kullanımlarına rastlanır. Trakya ve
Kuzey Anadolu’da yaygın olan, yabani
papatya, öküzgözü ya da sığır papatyası gibi
adlarla anılan A. arvensis 30-40 cm yükseklikte,
biryıllık bir bitkidir. Trakya, Akdeniz
ve Ege bölgelerinde sıkça rastlanan beyaz
papatya (A. chia) sarı ortalı, beyaz çiçekler
taşır. Halk arasında öbürlerine benzer biçimde
ilaç olarak kullanılan, ayrıca kumaş
boyamakta yararlanılan bu tür süs bitkisi
olarak da değerlendirilir. Kötü kokulu çiçekleriyle
ayırt edilen ve çok yaygın bir tür
olan köpek papatyası (A. cotula) gaz söktürücü,
uyancı ve âdet getirici ilaç olarak
kullanılır. Beyaz papatya gibi kumaş boyamakta
kullanılan boyacı papatyası ya da sarı
papatya (A. tinctoria) gösterişli sarı çiçeklerinden
ötürü süs bitkisi olarak yetiştirilir.
Matricaria türleri içinde en yaygın olanı,
Avrasya’ya özgü olan ve mayıs papatyası ya
da tıbbi papatya gibi adlarla da anılan adi
papatyadır (Matricaria chamomilla). Yüksekliği
20-50 cm arasında değişen bu çok
dallı bitkinin parçalı yaprakları ve kubbemsi
bir çıkıntıya sahip san ortalı, beyaz çiçekleri
vardır. Çiçeğin koni biçimli çiçektablasının
kesiti alındığında içinin boş olduğu görülür;
bu da adi papatyayı öbür papatyalardan
ayıran en tipik özelliktir. Halk arasında en
yaygın şifalı bitkilerden biri olan adi papatya
çiçekleri sıklıkla gargara halinde boğaz
ağrılarına karşı kullanıldığı gibi, yara iyi
edici, iştah açıcı, yatıştırıcı, gaz ve safra
söktürücü, idrar artırıcı olarak da kullanılır;
ayrıca saç rengini açmak amacıyla da yararlanılır.
Adi papatya gibi Anadolu’da yaygın
olarak yetişen M. macrotis çoğu zaman adi
papatyayla karıştırılır.

Share This:

Hakkında SevgiG.

SevgiG.

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*

bool(false)