Panslavizm

Doğu Avrupa ile Orta Avrupa’nın
doğu kesimindeki çeşitli Slav halkları
arasında ortak kültürel ve siyasal hedefler
doğrultusunda birlik sağlamaya çalışan hareket.
Batı ve Güney Slav halklarının ulusal
kimlik arayışı içinde olduğu 19. yüzyılın ilk
yarısında aydınlar, bilim adamları ve şairler
arasında ortaya çıktı. Slav halk şarkılarını,
halk kültürünü ve köylü dillerini inceleyen
ilk panslavistler, aradaki benzerlikleri göstererek
Slav birliği duygusunu geliştirmeyi
amaçlıyorlardı. Bu tür çalışmaların yürütüldüğü
Prag eski Slav tarihi ve filoloji araştırmalarında
ilk panslav merkezi oldu.
Panslavizm hareketi çok geçmeden siyasal
bir içerik kazandı. Avusturya-Macaristan
İmparatorluğu’nun ayaklanmalarla sarsıldığı
Haziran 1848’de Çek tarihçi Frantisek
Palacky Prag’da bir Slav kongresi topladı.
Avusturya yönetimindeki bütün Slav milliyetlerinden
temsilcilerin katıldığı kongre,
merkezi monarşik yapıya son vermek ve
Habsburg hanedanı altında eşit halklardan
oluşan demokratik bir federasyon yaratmak
için bir eşgüdüm sağlamayı amaçlıyordu.
Kongreden pratik bir sonuç çıkmamasına
karşın canlılığını koruyan hareket 1860’
larda özellikle Rusya’da yaygınlaştı. Bunun
nedeni Rus Çarlığı’nın Habsburg ve Osmanlı yönetimlerine karşı koruyucu ve
önder bir güç olarak görülmesiydi. Ama
hareketin kuramsal temelini değiştiren Rus
panslavistleri Batı Avrupa’nın manevi ve
kültürel açıdan iflas ettiğini ve Rusya’nın
tarihsel misyonunun, siyasal egemenlik kurarak
Avrupa’yı gençleştirmek olduğunu
savunan Slavofil anlayışı savundular. Ayrıca
Rusya’nın bu misyonu öteki Slav halklarının
desteği olmadan yerine getiremeyeceğini,
bu halkların Habsburg ve Osmanlı
egemenliğinden kurtarılarak Rusya egemenliğinde
bir Slav konfederasyonunda birleşmeleri
gerektiği görüşünü geliştirdiler.
Çarlık yönetiminin bu görüşü resmen desteklememesine
karşın, Panslavizmi ateşli
biçimde savunan bazı önde gelen dışişleri
yetkilileriyle İstanbul ve Belgrad elçileri,
Rusya ile Sırbistan’ı Osmanlı Devleti’ne
karşı savaşa sokmayı başardılar (1876-77).
20. yüzyıl başlarında yeni panslav kongreleri
toplamak ve hareketi canlandırmak için
yoğun çabalar gösterildi. Ama Slav halkları
arasındaki milliyetçi çekişmeler etkili bir
işbirliğini engelledi.

Share This:

Hakkında SevgiG.

SevgiG.

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*

bool(false)