Panama Kanalı

Orta Amerika’da Panama
Kıstağında, Atlas Okyanusuyla Büyük
Okyanusu birleştiren bölmeli havuzlu kanal.
Uzunluğu Atlas Okyanusundaki derin
sulardan Büyük Okyanustaki derin sulara
kadar 81,6 km’dir. Süveyş Kanalıyla birlikte
dünyanın stratejik açıdan en önemli iki
yapay suyolunu oluştururlar. Kanalın açılmasıyla
Amerika kıtasının doğu ve batı
kıyıları arasındaki deniz yolculuğu binlerce
mil kısalmıştır.
Dünyanın büyük mühendislik ürünlerinden
biri olan kanalın yapımında başlangıcından
itibaren sorunlar çıktı. Süveyş Kanalının
yapımcısı Fransız diplomat Ferdinand
de Lesseps 1879’da Okyanuslararası Kanal
Şirketi’ni kurdu ve ertesi yıl, kıstakta deniz
düzeyinde bir kanal açma çalışmalarını
başlattı. Ama planlama yanlışları, hastalıklar
ve dolandırıcılık iddiaları şirketin
1889’da dağılmasıyla sonuçlandı. Şirket
1894’te Yeni Panama Kanalı Şirketi adıyla
yeniden örgütlendi. 1903’te Panama’yla
ABD arasında imzalanan Hay-Bunau-Varilla
Antlaşması’yla(*) ABD’ye kıstakta
kanal açma hakkı ve Panama Kanal Bölgesi’ni(*)
işletme ve denetleme ayrıcalığı tanındı.
Yeni Panama Kanalı Şirketi 1904’te
bütün hisselerini ABD’ye sattı.ABD’li mühendisler öncelikle havuzlu kanalın
deniz düzeyinde mi yoksa deniz düzeyinden
yüksekte mi inşa edileceğine karar
vermek durumundaydılar. Fransız mühendis
Adolphe de Lepinay kıstağın Atlas
Okyanusu tarafındaki Chagres Irmağıyla
Büyük Okyanus tarafındaki Grande Irmağı
üzerinde birer baraj kurarak, bu ırmakların
vadilerinde, Kıta Bölünümü boyunca açılacak
bir yarıkla birbirine bağlanacak, ulaşıma
elverişli iki göl oluşturulmasını önermişti.
Başlangıçta hem Fransız şirketince, hem
de deniz düzeyinde bir kanal yapılmasından
yana olan ilk ABD komisyonlarınca reddedilen
bu öneri, ABD Kıstak Kanal Komisyonu
başmühendisi John F. Stevens tarafından
1906’da hazırlanan son planın temelini
oluşturdu. 1904’te başlatılan ABD denetimindeki
kanal yapım çalışmaları Kongre’
nin Stevens’ın planını onaylamasından sonra
hızlandı ve Panama Kanalı 15 Ağustos
1914’te ulaşıma açıldı. Kanal üzerindeki
egemenlik hakları konusunda ABD’yle Panama
arasında çıkan birçok anlaşmazlıktan
sonra, 1977’de imzalanan Panama Kanalı
Antlaşması’yla kanalın denetiminin 2000
yılında tamamen Panama Cumhuriyeti’ne
geçmesi kabul edildi.
Panama Kanalı, Atlas Okyanusunda, Limon
Körfezindeki 11 km uzunluğunda giriş
bölümünden sonra 18,5 km boyunca güneye
uzanarak Gatün havuzlarına ulaşır. Bunlar,
gemileri 26 m yükselterek yapay Gatün
Gölüne ulaştıran üç havuzluk bir dizidir.
Kanal Gatün Gölünün çıkışından sonra
önce güneye, sonra güneybatıya, yaklaşık
38,5 km uzanarak Gaillard (Culebra) Geçidinin
başladığı Gamboa’ya ulaşır. Bu geçitteki
kanal 13 km uzunluğunda ve 15 m
genişliğindedir ve buradan kıvrımlar çizerek
Pedro Miguel’deki havuzlara ulaşır. Burada
gemiler önce bir havuzda 9,3 m alçaltılır,
sonra 1,5 km uzaklıkta olan Miraflores’teki
havuzlara taşınır. Burada, iki aşamada 16,2
m alçalan gemiler göl düzeyinden deniz
düzeyindeki taramalı kanala iner ve 12,8
km sonra Panama Körfezinde Büyük Okyanus
çıkışına ulaşır.
Küçük tekneler dışında hiçbir tekne Panama
Kanalının havuzlarından kendi gücüyle geçemez. Tekneleri, havuz duvarlarında,
dişli raylar üzerinde saatte 3,2 km hızla
hareket eden lokomotifler çeker. Her tekne
için genellikle altı lokomotif kullanılır. Havuzlar
çift geçitlidir ve gemiler aynı anda zıt
yönlerde geçebilir. Kanalı geçmek, bekleme
süresiyle birlikte yaklaşık 24-30 saat arasında
sürer. Kanalda taşman başlıca yükler
ham petrol, petrol ürünleri, tahıl ve
kömürdür.

Share This:

Hakkında SevgiG.

SevgiG.

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*

bool(false)