Pamphylia

p a m f îl y a olarak da yazılır,
Anadolu’nun güneyinde, Antalya Körfezi
boyunca uzanan antik bölge. Bugünkü Antalya
ili sınırları içinde kalır. Batıda Lykia,
kuzeyde Pisidia, kuzeydoğuda Lykaonia,
doğuda da Kilikya Trakheia (Dağlık Kilikya)
ile çevrilidir. Antalya Körfezinin batı
kıyı şeridi ise Lykia’ya aittir. Pamphylia
körfezin kuzeybatı köşesinden başlar, doğuya
doğru uzanarak Melas’ın (Manavgat Çayı)
denize döküldüğü yerde sona erer. Körfezden
Kıbns Adasına doğru uzanan denize de
ilkçağda Pamphylia Denizi adı verilmişti

Pamphylia’nın Yunan ve Roma dönemlerindeki
beş önemli kenti Attaleia (Antalya),
Perge, Sillyon (Asar Köyü), Aşpendos ve
Side idi. Bunlardan son ikisi İÖ 5. yüzyıl
başlannda da sikke basmaya başlamışlardı.
Araştırmalar Pamphylia’nm Tarihöncesinden
beri yerleşilen bir bölge olduğunu göstermektedir.
Anadolu’daki en önemli Tarihöncesi
yerleşmelerinden olan Karain, Belbaşı
ve Beldibi mağaraları buradadır. İÖ 2.
binyılda Hitit etkisi altında kalan Pamphylia’
nın asıl tarihi Troya Savaşı döneminden
başlar. Efsaneye göre, Troya’nın ele geçirilmesinden
sonra Akha komutanlarından Argoslu
Amphilokhos, Mykenaili Kalkhas ve
Thebaili Mopsos bu yöreye giderek kentler
kurarlar. Bu efsane filolojik araştırmalarla
da koşutluk göstermekte ve^İÖ 12. yüzyılın
ikinci yarısında Akhalıların Pamphylia’da
koloniler kurduğunu ortaya koymaktadır.
Sikkeler ve yazıtlarda karşılaşılan
Pamphylia lehçesi, Dor istilasından önce
Yunanistan’ın güneyinde konuşulan dile
benzer. Pamphylia dilindeki Dor öğeleri de,
Dorlann İÖ 1200’lerden sonra bu bölgeye
geldiğini gösterir.
Bir süre Lydia egemenliğinde kalan Pamphylia,
Pers kralı II. Kyros’un İÖ 547/546’da
bu devleti ortadan kaldırmasından sonra
Perslerin eline geçti. Perslerin Doğu Akdeniz
egemenliği için Pamphylia’nın stratejik
konumu çok elverişliydi. İO 468’de Atinalı
amiral Kimon’un Eurymedon’un ağzında
Persleri yenmesine karşın bölge Büyük
İskender’in gelişine değin Pers yönetiminde
kaldı. İÖ 334’te Trakya’dan Anadolu’ya
geçen İskender, Kraia ve Lykia kıyılarını
izleyerek Pamphylia’ya ulaştı ve buradaki
kentleri, bazılarının karşı koymasına karşın,
egemenliği altına aldı. İskender’in ölümünden
sonra Pamphylia önce MakedonyalI
Antigonos’un, daha sonra Ptolemaioslann,
son olarak da Selevkosların yönetimine
geçti. Selevkos kralı III. Antiokhos’un İÖ
190’da Magnesia’da (Manisa) Romalılara ve
Pergamon Krallığı’na yenilmesi üzerine bölgede
egemenlik Pergamonluların eline geçti.
İÖ 133’te Pergamon kralı III. Attalos’un
ölümünden sonra Pergamon Krallığı toprakları
Roma Devleti’ne geçtiyse de,
Pamphylia Romalıların oluşturduğu Asya
(Asia) Eyaleti’ne katılmadı.
Pamphylia İÖ 1. yüzyılın ilk yansında Kilikya
Eyaleti’ne bağlıydı. İÖ 44’te Asya Eyaleti’ne
bağlandı, İÖ 36’da Antonius tarafından
Galatia _ kralı Amyntas’ın yönetimine
verildi. İS 43’te Claudius tarafından birleşik
Lykia-Pamphylia Eyaleti kuruldu. İS 68-
69’da Pamphylia kısa süre Galatia’ya bağlandı,
hemen sonra Lykia-Pamphylia Eyaleti
yeniden oluşturuldu.
Pamphylia Bizans Döneminde de önemini
korudu; 5. yüzyılda burada Hıristiyanlık
yaygınlaştı. Bizans ordu ve yönetim düzeninde
yapılan değişiklikle thema’lar oluşturulunca
Pamphylia Kibyraioton Theması’na
katıldı. 11. yüzyılda Anadolu Selçukluları
ile BizanslIlar arasındaki mücadeleye sahne
olan bölge bir süre Selçuklu egemenliğinde
kaldı. I. Murad döneminde OsmanlIların
eline geçti.

Share This:

Hakkında SevgiG.

SevgiG.

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*

bool(false)