Pampanga

Filipinler’de Luzon Adasının
orta kesiminde il. Manila Körfezinin kuzeyindedir.
Yüzölçümü 2.181 km2’dir. Büyük
bölümü düzlüklerden oluşan il topraklarının
sularını Pamganga Irmağı toplar. Başlıca
tarım ürünleri pirinç, şekerkamışı ve nipa
palmiyesi ürünleridir. Balıkçılık da önemli
bir geçim kaynağıdır. Bulacan ili sınırındaki
Candaba Bataklığında yağışsız mevsimde
kavun yetiştirilir. Nüfusun çoğunluğunu
Pampanganlar oluşturur.
Başlıca kentler il merkezi San Fernando ile
Guagua, Lubao ve Angeles’tir.Pamuk, ekildiği toprağın nitelikleri açısından
çok seçici olmamakla birlikte, en iyi
derin, süzek, nemli, alüvyonlu, tınlı, kumlu
ve besince zengin topraklarda yetişir. Yıllık
sıcaklık ortalamasının 15°C’nin üstünde olması
istenir.
Kozaların olgunlaşıp açılmasıyla hasat başlar.
Yenidünya pamuklarında lifler kozadan
dışarıya sarkar, Eskidünya pamuklarında
ise kozadan tümüyle çıkamaz; bunların
ilkine açık, öbürüne kapalı kozalı pamuklar
denir. Günümüzde daha çok Yenidünya
pamukları yetiştirilir.
Pamuk makineyle ya da elle toplanır.
Makineyle toplanacağı zaman genellikle
yapraklar kimyasal maddeler yardımıyla
dökülerek, kozaların eş zamanlı olarak
açılması sağlanır. Elle ya da makineler
yardımıyla toplanan ürün çırçırlama işleminden
geçirilerek lifler tohumlardan ayrılır,
yıkanır, açma ve taraklama işlemleriyle
tellerinin birbirinden ayrılması sağlanır.
Gevşek bir yığın oluşturan taraklanmış lifler
uzatma ve düzleştirme işlemlerinden sonra
bükülerek ip haline getirilir.
Dünyanın en önemli tarım ürünlerinden
biri olan pamuk çok çeşitli amaçlarla kullanılır.
İnce kumaştan dantele, yelken bezinden
kadifeye kadar çeşitli ürünlere dönüştürülür.
Pamuklu dokumalar, genellikle
yıkanabilen ve ütülenebilen, çok dayanıklı
ve aşınmaya karşı dirençli kumaşlardır;
vücut nemini kolaylıkla emip dışarıya verebildiğinden
çok kullanışlıdır. Yorgan ve
yastık doldurmada, sicim ve lamba fitili
yapımında da kullanılan bu üründen yapay
ipek, cila ve selüloz sanayisinde de hammadde
olarak yararlanılır. Ayrıca yağından
kurtarılıp temizlenerek tıpta önemli bir
pansuman malzemesi olan hidrofil pamuğa
dönüştürülür. Bunların dışında toz bezi, çay
poşeti, masa örtüsü, bazı hastane malzemeleri
gibi kullanıldıktan sonra atılabilen kâğıtsı
ürünlerin yapımında da pamuktan
yararlanılır. Pamuğun lifi kadar tohumlan
da değerli bir tarımsal üründür (bak. pamuk
tohumu).
Dünyanın başta gelen pamuk üreticileri
SSCB, Çin, ABD, Hindistan, Brezilya,
Meksika, Mısır, Türkiye ve Arjantin’dir.
Türkiye’de, Çukurova bölgesinde 19. yüzyıl
başlarında ilkel yöntemlerle başlayan
pamuk üretiminin önem kazanması
1830’lara rastlar. Osmanlı Devleti’ne karşı
başkaldıran Mısır valisi Mehmed Ali Paşa’
nın oğlu İbrahim Paşa’nın 1833’te Çukurova
yöresini ele geçirmesi, pamuk üretiminin
gelişmesi açısından bir başlangıç noktasıdır.
Yöredeki egemenliği dokuz yıl kadar süren
İbrahim Paşa Suriye ve Mısır’dan, pamuk
ekiminde ustalaşmış Siyah işçiler getirtti.
Daha yüksek bir verim sağlamak amacıyla
Kıbrıs ve Mısır’dan getirttiği pamuk tohumlan
Çukurova’da olumlu sonuç vermedi.
Türkiye’de önceleri G. herbaceum türünden,
kapalı kozalı Eskidünya pamukları
yetiştirilirken, 1830’lardan sonra verimi ve
üf kalitesi düşük bu pamukların yerini G.
hirşutum türünden geliştirilmiş, açık kozalı
Yenidünya pamukları almıştır. Başlıca pamuk
üreticilerinden olan ABD’de İç Savaş’
m başlamasından (1861) sonra Çukurova
daha da önem kazandı. Bu dönemde Ege
Bölgesi’ndeki tarım alanlan da pamuk ekimine
açıldı. Aynı yıllarda İngiltere ile
Fransa, Osmanlı Devleti’nden bazı vergi
bağışıklıktan sağlayarak pamuk üretimindeki
denetimi ele geçirmeye çalıştılar.
1864’te ilk çırçır fabrikası Fransızlar tarafından
Adana’da kuruldu. İngilizler de
1865’te Adana, Mersin ve Tarsus’ta üç çırçır
fabrikası açtı. Bir yandan başka pamuk
işleme tesisleri kurulurken öte yandan yabancıların
gümrüksüz olarak ithal ettiği
tarım makineleri Çukurova’ya girmeye başladı.
ABD’de İç Savaş’ın bitmesi sonucunda
gerileyen üretim, 20. yüzyıl başlarında Mersin
limanı ve Bağdat Demiryolu gibi ulaşım
olanaklannm gelişmesiyle yeniden canlandı.
Bu dönemde Çukurova’ya giren Alman
sermayesi pamuk üretimindeki denetimi ele
geçirebilmek amacıyla üreticilere yıllarca
tohum ve araç yardımı yaptı, büyük çiftliklerin
kurulmasını özendirdi. Almanlar,
Adana’da bir de çiğit fabrikası kurdular.
1913’te Çukurova’da üretilen ve balyalanan
pamuğun yüzde 75’ini alan Almanlar, bu
pamuğu Mersin limanında gemilere yükleyip
Almanya’ya gönderiyordu. Bu yıllarda
başlayan Alman-Fransız pamuk rekabeti, I.
Dünya Savaşı sonrasında Çukurova’daki
üretimin Fransızların denetimine girmesiyle
sonuçlandı. Cumhuriyet dönemine gelindiğinde
Çukurova’da birçok çırçır, iplik, dokuma,
fes ve askeri giyim fabrikası vardı.
1920’lerin sonlarında ekim alanlannda Akala
ve Cleveland çeşitleri egemen hale gelmiş,
ama günümüzde bu çeşitler yerlerini
daha yüksek verimli Deltapine, Coker ve
Caroline çeşitlerine bırakmıştır. 1927’de
yaklaşık 99 bin hektar olan pamuk üretim
alanı, günümüzde 585 bin hektarı aşmıştır.
Verimlilik açısından Antalya, Aydın ve
İzmir yörelerine göre geride kalan Çukurova’daki
pamuk üretiminde görülen gerilemenin
nedeni, 200 yıldır aralıksız ekim
yapmanın toprağı yormuş olmasıdır. Türkiye’de
pamuk ekim alanlarının yüzde 57’si
Akdeniz, yüzde 36’sı Ege, yüzde 4’ü Güneydoğu
Anadolu bölgelerine dağılmıştır.
Akdeniz Bölgesi’nde Adana başta olmak
üzere İçel, Hatay, Antalya, Kahramanmaraş
illeri ve Gaziantep ilinin bu bölge içinde
kalan kesimi, Ege Bölgesi’nde İzmir, Aydın,
Manisa ve Muğla illeri, Güneydoğu
Anadolu Bölgesi’nde Diyarbakır, Şanlıurfa,
Mardin ve Adıyaman illeri pamuk tarımının
en yaygın olduğu yörelerdir. Devlet İstatistik
Enstitüsü (DİE) 1987 verilerine göre
Türkiye’nin toplam saf pamuk üretimi 537
bin tondur.
Cumhuriyet’in başlannda Adana’nın en
büyük dokuma tesisi olan Milli Mensucat
Fabrikası ülkenin de başta gelen sanayi
kuruluşlarmdandı. Daha sonra Sümerbank
Türkiye’nin çeşitli yörelerinde dokuma fabrikaları
kurdu. Günümüzde, Akdeniz Bölgesi
başta olmak üzere Ege, Marmara, İç
Anadolu bölgelerinde özel kesime ya da
kamu kesimine ait birçok pamuklu dokuma
fabrikası bulunmaktadır.

Share This:

Hakkında SevgiG.

SevgiG.

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*

bool(false)