oksijen grubu elementleri

oksijen grubu elementleri, k a l k o j e n l e r
olarak da bilinir, periyodik tablonun Via
grubunu oluşturan kimyasal elementler dizisi.
Oksijen (O), kükürt (S), selenyum (Se),
tellür (Te) ve polonyum (Po) bu grupta yer
alır.
Oksijen evrendeki bolluğu açısından hidrojen,
helyum ve neondan sonra dördüncü
sırayı alırsa da kütlesel olarak Yer atmosferinin alt katmanlarının yaklaşık yüzde
20’sini, yerkabuğunun yaklaşık yüzde
46’sını, suların da yaklaşık yüzde 90’ını
oluşturur. Kükürt, yeryüzünde en yaygın
dağılım gösteren elementlerden biri olmasına
karşılık, bolluk açısından dokuzuncu
sırayı alır. Bazı göktaşlarında oldukça yüksek
oranlarda (yaklaşık yüzde 12) bulunur,
oysa bu oran yerkabuğunda yalnızca yüzde
0,03-0,06 arasındadır. Selenyum, tellür ve
polonyum ise kükürde göre çok daha ender
rastlanan elementlerdir.
Bu gruptaki elementlerin her birinin atomlarının
en dış kabuğunda altı elektron
vardır. Bu tip elektron yapısına sahip olan
atomlar iki elektron daha alarak sekiz
elektronlu kararlı bir kabuk ve – 2 yüklü bir
iyon oluşturma eğilimindedirler. Özellikle
ametallere özgü olan bu eğilim nicel olarak
elektronegatiflik (bir atomun ortaklaşım
bağı yaparak başka bir atomla bölüştüğü
elektron çiftini kendine çekme özelliği) ve
elektron ilgisi (nötr bir atomun bir elektron
alarak eksi yüklü bir iyon oluşturma eğilimi)
özellikleriyle açıklanır. Oksijen, flüor
dışındaki bütün elementler arasında elektronegatifliği
ve elektron ilgisi en yüksek
olan elementtir. Öbür kalkoj enlerde ise
atom numaraları ve kütleleri arttıkça bu iki
özelliğin şiddeti azalır. Tellür ve polonyum
bileşik oluştururken elektron kazanma yerine
elektron kaybetme eğiliminde olduğundan
metal olarak kabul edilir.
Gruptaki öbür elementlere göre atom
boyutunun oldukça küçük, kabuklarındaki
elektron sayısının az ve atom yarıçapıyla
karşılaştırıldığında çekirdeğindeki proton
sayısının göreceli olarak çok olmasından
ötürü oksijen kükürtten ve öbür kalkoj enlerden
oldukça farklı özelliklere sahiptir.
Oksijen dışında gruptaki öbür elementlerin
hepsi en yüksek değer +6 olmak üzere
daha çok çift sayılı artı yükseltgenme durumunda
bulunurlar. Ama, grubun en ağır
elementleri, +6 değerlikli bileşikleri halinde
çok kararlı olmayıp daha düşük yükseltgenme
durumuna, çoğunlukla da element
haline dönme eğilimi gösterirler. Bu eğilim
nedeniyle Se(VI) ve Te(VI) içeren bileşikler
S(VI) içeren bileşiklere göre çok daha
güçlü yükseltgen maddelerdir. Bunun tersine
elementlerin —2 değerlikte olduğu sülfürler,
selenürler ve tellürürler kolaylıkla
serbest elementlere yükseltgendiklerinden
kuvvetli indirgendirler.
Oksijen, kükürt ve selenyumun ametallerle
tümüyle iyon bağıyla bağlı bileşikler
oluşturmamalarına karşılık, tellür ve polonyumun
tellür(IV) sülfat [Te(S0 4 )2 ] ve polonyum(
II) sülfat (P0SO4) gibi iyon bileşiği
olarak kabul edilebilecek bazı bileşikler
yaptığı bilinir.
Polonyum dışındaki kalkoj enlerin önemli
bir ortak özelliği de aynı elementin atomlarının
birbirine bağlanmasıdır. Oksijenin bu
özelliği yalnızca ozonda göstermesine karşılık,
kükürt bu tip bileşikler oluşturan elementler
ar

Share This:

Hakkında ali müdür müdür

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*

bool(false)