Oidipus karmaşası

Oidipus karmaşası, o id ip u s k o m p l e k s i
olarak da bilinir, psikanaliz kuramına göre,
çocuk gelişiminde kızların babalarına, erkeklerin
annelerine cinsel ağırlıklı aşırı ilgi
ve sahiplenme isteği duyması ve bu nedenle
kızların anneyi, erkeklerin babayı rakip
olarak görmesiyle ortaya çıkan süreç. Yunan
mitolojisinde bilmeden babasını öldürerek
annesiyle evlenen Thebai’li Oidipus’un
adını taşıyan bu kavramı ilk kez Sigmund
Freud Die Traumdeutung (1900; Rüyalar ve
Yorumları, 1972) adlı kitabında kullandı.
Gene Yunan mitolojisinde annesinin öldürülmesine
yardımcı olan Elektra’nın adı,
aynı sürecin kızlardaki yansıması olan Elektra
karmaşası terimine kaynak oldu.
Oidipus karmaşasının 3-5 yaş arasında
ortaya çıktığını ileri süren Freud, erkek
çocuğun babasıyla özdeşleşip cinsel dürtülerini
bastırmasıyla bu sürecin sona erdiğini
öne sürdü. Çocuğun anne babasıyla kurduğu
ilk ilişkiler sevgi dolu ve sağlıklıysa ve
anne baba aşırı yasaklayıcı ya da aşırı
uyarıcı davranışlardan uzak durursa bu evre
uyum içinde yaşanır. Buna karşılık çocuğun
ruh sağlığının zedelendiği durumlarda gelişen
çocukluk nevrozu, erişkinlik döneminde
de benzer tepkilere yol açabilir. Erişkinin
bilinçli zihinsel etkinliklerini belirleyen ahlaki
etken olan üstbenlik, Oidipus karmaşasını
yaşayıp sona erdirme süreci içinde
ortaya çıkar. Freud, Oidipus karmaşasına
karşı oluşan tepkileri insan zihninin en
önemli toplumsal başarıları olarak değerlendirmiştir.
Freud’un kişilik gelişimi açısından aşılması
gereken bir engel ve nevrozların oluşmasında
çok önemli bir etken olarak gördüğü
Oidipus karmaşası kavramı Yeni-Freudcular
tarafından eleştirildi. Toplumsal ve kültürel
etkenlerin kişilik gelişiminde önem
taşıdığını vurgulayan bu görüşe göre Oidipus
karmaşası evrensel ve mutlak değildir;
çocuğun yetiştiği ortama ve kültüre göre
değişir. Başka bir deyişle, biyolojik ve
içgüdüsel olmaktan çok koşullanmayla ilgilidir.
Uyumsuz ve güvensiz anne ile babanın,
çocuğu engellenen sevgilerinin nesnesi
durumuna getirmesiyle ortaya çıkar. Böylece
anne babanın aşırı bağımlı, koruyucu,
girişimciliği engelleyen ve cinsel kışkırtıcılık
taşıyan davranışları çocukta bu karmaşaya
yol açabilir.

Share This:

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*

bool(false)