Oder-Neisse Hattı

Oder-Neisse Hattı, II. Dünya Savaşı’nın
sonunda Müttefiklerce çizilen Polonya-Almanya
sınırı. Bu sınırla Alman topraklarının
önemli bir bölümünün Polonya’ya bırakılması
AFC ile Sovyet bloku arasında 15
yıl süren tartışmalara yol açmıştır.
Yalta Konferansı’nda (Şubat 1945) üç
büyük Müttefik devlet (İngiltere, SSCB veABD) Polonya’nın SSCB ile sınırını batıya
doğru, yaklaşık Curzon Hattı’na kadar çekmeyi
kararlaştırdı. Bu düzenlemenin Polonya
için yol açtığı toprak kaybı ise batıdaki
sınınn Almanya’nın zararına olarak batı
yönünde kaydırılmasıyla karşılandı.Ama yeni sınırın tam olarak nereden
geçeceği konusunda Batılı Müttefikler ile
SSCB arasında anlaşmazlık çıktı. SSCB
Baltık Denizindeki Swinoujscie’den güneye
doğru uzanarak Szczecin’in batısından geçen,
daha sonra Frankfurt’un güneyinde
Neisse (Nysa Luzycka) Irmağı ile birleştiği
noktaya kadar Oder Irmağını (Odra) izleyen,
ardından Neisse Irmağı boyunca Zittau
yakınındaki Çekoslovakya sınırına kadar
uzanan Oder-Neisse Haiti’nin sınır kabul
edilmesini istedi. ABD ile İngiltere ise
böyle bir düzenlemenin yalnızca çok sayıda
Almanın yer değiştirmesine yol açmakla
kalmayacağını, aynı zamanda gelecekte Almanya’yı
kayıplarını geri istemeye yönelteceğini,
böylece kalıcı bir barışın kurulmasını
önleyeceğini Öne sürdü. Onların önerdiği
sınır çizgisi Oder Irmağı boyunca uzanıyor,
sonra Wroclaw (Breslau) ile Opole arasındaki
bir noktada Oder ile birleşen bir başka
Neisse Irmağını (Glatzer Neisse ya da Nysa
Ktodzka) izliyordu. Anlaşmazlık nedeniyle
Almanya-Polonya sınırı konusunda Yalta’
da bir karara varılamadı.
Temmuz-Ağustos 1945’te Potsdam Konferansı
toplandığında, Sovyet ordusu Oder-
Neisse Hattı’nın doğusundaki bütün toprakları
işgal etmiş ve bu bölgede Sovyet yanlısı
geçici bir Polonya yönetimi oluşturmuş
bulunuyordu. ABD ve İngiltere bu tek yanlı
hareketi şiddetle protesto etmekle birlikte
oldubittiyi kabul ederek, SSCB’ye bırakılan
Doğu Prusya’nın kuzey kesimi dışında,
Oder-Neisse Hattı’nın doğusundaki bütün
bölgenin Polonya’nın denetimine verilmesini
onayladı. Potsdam Konferansı’nda ayrıca
bölgedeki Almanların Polonyalılarca Almanya’ya
gönderilmesine izin verildi. Ama
Polonya-Almanya sınırının nihai olarak gelecekte
toplanacak bir barış konferansında
çizilmesi kararlaştırıldı.
ADC 6 Temmuz 1950’de Polonya ile
Zgorzelec’te (1945’ten önce Görlitz’in bir
parçası) Oder-Neisse Hattı’nı kalıcı sınır
kabul eden bir antlaşma imzaladı. AFC ise
bu sınırın yalnızca geçici yönetsel bir sınır
•olduğunu ve yapılacak bir barış antlaşmasında
gözden geçirilebileceğini savundu. Bu
sorunu iki Alman devletinin birleştirilmesi
sorunuyla birlikte ele alarak 1970’e değin
söz konusu hattı sınır olarak onaylamayı
reddetti. Ama bu tarihte, Doğu Avrupa
devletleri ile olan ilişkilerini düzeltme politikasının
uzantısı olarak SSCB (12 Ağustos
1970), ardından da Polonya (7 Aralık 1970)
ile antlaşmalar imzaladı ve Oder-Neisse
Hattı’m Polonya’nın yasal ve dokunulmaz
sınırı olarak kabul etti.

Share This:

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*

bool(false)