ELAGABALUS

ELAGABALUS ( s e x t u s v a r İu s a v İt u s b a s –
s îa n u s , askerlerince m a b c u s a u r e l Iu s a n –
t o n İn u s diye selâmlanır, — diye anılır),
[204-Roma 222], roma imparatoru (218-222),
Sextus Varius Marcelluş ve Julia Soemias
Bassiana’nın oğlu; anası Julia Donna’nın
yeğeni Septimius Severus’un ikinci karısı
idi. Emesa’daki (Suriye) güneş kültüne
bağlıydı, henüz genç yaşındayken, kara
bir taş biçiminde ve El Cebal (Roma resmî
transkripsiyonu: Elagabalus; Yunanlılarda,
güneşin adı Helios ile karıştırarak
imlâsı: Heliogabalos) adı altında tapınılan
bu tanrının büyük rahibi oldu. Güzelliği
ve ağırbaşlılığı Emesa askerlerini kendi
safına çekti ve on dört yaşındayken Augustus
ilân edildi. Bunun üzerine Roma senatosu
temmuz ayında Elagabalus’un imparatorluğunu
kabul etti. Birkaç yıl daha
Suriye’de kalan yeni imparator 218-219 kışını Nicomedia’da geçirdi. Bu sırada S u riyeli
rahiplerin elbiselerini giydiği için Asurlu
lakabını aldı. Fakat Elagabalus’un
bu elbiseleri giymemesi ve roma âdetlerine
uyması istendi, Elagabalus bu isteklere uymadığı
gibi tanrısal işaretini Roma’ya göndererek
bunun senato binasındaki Zafer
tasvirinin üzerine konmasını ve bütün diğer
tanrılardan önce buna tapılmasım istedi.
Çok geçmeden Elagabalus’u tahta geçiren
askerler de yaptıkları hatayı anladılar ve
kumandan Verus’u onun yerine geçirmeğe
teşebbüs ettiler. Fakat bu sadakatsizlikleri
şiddetle cezalandırıldı.
M.S. 219 yazında Elagabalus ve ailesi Suriyeli
bir birlikle Roma’ya geldi. Böylece Ro^
ma üç yıl süreyle, alışamayacağı doğulu
bir kültün etkisi altında kaldı. Güneş tanrısına
her çeşit şeref ve hizmet ifa edildi.
Tanrı için iki muhteşem tapmak yapıldı.
Bunlardan ilki Palatinus tepesinde, öteki
şehrin kenarındaydı. Diğer tapınak ve sunaklardaki
kutsal eşya yeni yapılan bu tapınaklara
taşındı. Yaz ortasında yapılan
büyük festivalde Tanrı, Palatinus’daki tapınağına
taşındı. Tanrı heykeli altı beyaz at
tarafından çekilen, mücevherlerle süslü bir
arabaya konuldu. Arabaya hiç bir sürücü
binmemişti, fakat imparator gözlerini sabit
bir şekilde Tanrı’ya dikmiş olduğu halde
sessiz bir huşû içinde arkasından ilerlemekteydi.
Bu yolculukta imparatoru bir muhafız
birliği korumakta, büyük halk topluluğu
da onları takip etmekteydi. Dinî tö-<
ren sırasında halka altın ve gümüş dağıtan
imparator yenilmez, güneş rahibi tayin
edildi. Üç yıl boyunca, biri Vesta rahibesi
olmak üzere beş kere evlenip ayrıldı.
Suriye kültüyle birlikte Roma’ya, bir inıparator-
rahip sıfatı da girmiş oldu. M.S.
218’de praetor prefekti bulunan Comazon,
M.S. 222’de imparatorla birlikte konsül seçildi.
Macrinus ile sön savaşında ordularına
kumanda etmiş olan Gannys ölüme mahkûm
edildi. Gannys’in suçu Elagabalus’a
karşı, gelmekti. Elagabalus’un zalimliği diğer
eyalet valilerine örnek oldu. Daha Suriye’deyken
bu eyaletin valisini ve Macrinus’un
yakınlarını öldürmüştü. Daha sonra
bunu, Arabistan, Kıbrıs, Cappadocia ve
Trakya’daki vali ve Macrinus taraftarlarının
ortadan kaldırılması takip etti, Aynı
şeyi Roma’da da uygulayarak eski Roma
imparatoruna bağlı bilinenleri öldürttü. Bu
devrede batı eyaletleri sıkıntı çekerken,
sınır bölgelerinde barış hüküm sürmekteydi.
Sivil ve askerî amaçlarla yollar ve binalar
yapıldı. Doğu eyaletlerine, büyük bir
tarafgirlik örneği göstererek aşırı ilgi gösteren
Elagabalus, bu kesimde ticaret ve ekonominin
düzenlenmesine büyük ölçüde
yardımcı oldu.
İmparatorun sarayında azatlılar daha fazla
güç kazandılar. Hattâ, Claudius adındaki
bir berberin hububat vergisi prefekti olduğu
söylenir. Gratius adındaki bir arabacı
da itfaiye kumandanı tayin edildi. Bunlara
ek olarak imparatorun garip yaradılışta bir
insan olması, köleleri sarayda görülmemiş
bir duruma getirdi. Kendisini erkek değil,
bir kaidın sayıyordu. Bassianus adını dişil
şekli olan Bassiana’ya çevirişinin sebebi
buydu. 5
Elagabalm’a karşı halkta ve askerlerde uyanan
hoşnutsuzluğu fark eden Julia Maesa
bu duruma bir çare aramağa başladı. Torununa
karşı yapılacak bir hareketin kendi
hâkimiyetini de ortadan kaldıracağını biliyordu.
Hattâ bu durum,, sülâlenin de sonu
olabilirdi. Çözüm yolu olarak, Julia
Mammaea’mn oğlu olan diğer torunu Alexianus’a
devlet yönetiminde bir görev verme
imkânı aradı ve Elagabalus’u kuzenini
evlât edinmeğe ikna etti. Eğer imparator
Alexianus’u evlât edinirse, dünya işlerini
ona teslim edebilir ve kendini büsbütün
Tanrının kutsal işlerine verebilirdi. Maesa
bu planında başarıya ulaştı. M.S. 221’de
Marcus Aurelius Severus Alexander adiyle
caesar ve Elagabalus’un vârisi oldu. M.S.
2 2 2 ’de ise iki kuzen, konsüllüğü paylaştılar.
Alexander, kuzeninden tamamen ayrı yaradılıştaydı
ve bu sırada on üç yaşında bulunuyordu.
imparator kuzenini sevmeğe devam
ettiği sürece güven içindeydi, fakat Elagabalus
bütün tehlikelerin Alexander’den
gelebileceğini düşündü. Bu yüzden de onu
evlâtlığından çıkarmak istedi; fakat büyükannesinin ve teyzesinin tepkisiyle karşılaştı.
Alexander askerler, praetorlar. da dahil herkes
tarafından sevilip sayılıyordu. Elagabalus,
kıskançlığı ve Alexander’e karşı takındığı
tavır yüzünden büsbütün gözden düştü;
bir süre sonra da saraydan kaçmağa karar
verdi. Fakat bu niyeti öğrenilince M.S, 222
yılı 1 1 martında sarayda, annesiyle birlikte
öldürüldü. Başları kesilerek Roma sokaklarında
gezdirildi ve vücutlarına bağlanan ağırlıklarla
cesetleri Tiber ırmağına atıldı

Share This:

Hakkında havva tarakcı

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*

bool(false)