Aristokrasi

Aristokrasi, küçük ve ayncalıklı bir sınıfın
ya da kendilerini yönetici niteliğine en
yakın kesim olarak gören bir azınlığın
yönetimi.
^Siyasette aristokrasi, Platon ve Aristoteles’e
göre toplumun en ahlaklı ve aydın
üstün kesimini oluşturan bir azınlığın, halkın
çıkarlan doğrultusundaki yönetimidir.
Bu tür bir yönetim biçimi, tek kişinin
yönetiminden (monarşi ya da tiranlık),
çoğunluğun yönetiminden (demokrasi ya da
halkın yönetimi), bencil ya da askeri hırslan
olan azınlığın yönetiminden (oligarşi ya da
timokrasi) farklıdır. Ama, “en iyi” , değer
yargılanna göre değişen öznel bir kavram
olduğundan, aristokrasiyi oligarşik ya da
timokratik yönetimlerden nesnel olarak
ayırmak zordur. Monarşi kendi aristokrasisine
sahip olduğundan ve demokrasilerde
de halk kendine yönetici olarak toplumun
en üstün kişilerini seçmeye çalıştığından,
aristokrasi unsuru bu iki rejimde de vardır.
Aristokrasinin farklı kullanımlanna da
rastlanır. Genel olarak çeşitli sınıflann ya
da topluluklann üst katmanının bu adla
tanımlandığı görülür. Buna göre, hükümetin
üst düzey görevlileri devletin siyasal
aristokrasisini, ruhban sınıfının en şereflileri
kilise ^ aristokrasisini oluşturur. Sanayi ve
finans dünyasının en zengin patronlan ekonomide
refah aristokrasisini, sanat ve bilimin
seçkin önderleri bilim, sanat ve felsefe
aristokrasisini temsil ederler. İşçi sendikalannm
yönetici katmanı, işçi sınıfının aristokrasisidir.
Hindistan’ın kast sistemine dayalı
toplumunda Brahman kastı, Sparta’da
Sparta vatandaşlan, Atina’da eupatrida’lar
(iyi bir soydan gelenler), Roma’da patrici’
ler (soylular) ya da optimates (seçkinler) ve
Avrupa’da ortaçağ soyluluğu bu grup ya da
toplumlardaki toplumsal aristokrasinin ya
da soyluluğun örnekleridir. Dahası bu toplumsal
aristokrasilerin çoğu hem yasal hem
de gerçek anlamda kalıtsal (yani doğuştan)
aristokrasilerdir. Nüfusun değişik katmanlanndan
devşirilen ve kalıtsal olmayan aristokrasiler
de vardır: Katolik Kilisesi’nin
yüksek katlan, monarşi ya da seçimli demokrasilerin
yönetici aristokrasisi, bilim ya
da sanat kuruluşlannın önderleri, belirli
refah aristokrasileri ve hatta yaklaşık yüzde
43’ü “sonradan görme” olan Roma imparatorlan
gibi. Ama gene de doğuştan gelen ve
sonradan kazanılan aristokratlık kavramlan
arasındaki aynm görelidir. Kast toplumlannda
bile, aşağı kastlarda doğan birinin
yükselebildiği, buna karşılık üst sınıflardan
insanlann aşağı kastlara düştükleri görülmektedir.
Öte yandan yükselmeye açık
aristokrasilerde bile, üst sınıf, aristokratikleşen
ailelerin çocuklannm çoğunluğu oluşturduğu
kalıtsal bir gruba dönüşebilir.
Örneğin Amerika Birleşik Devletleri’nde
bugün yaşayan milyarderler arasında – refah
aristokrasisi – varlıklı aile çocuğu olarak
doğanlann yüzdesi, 19. yüzyıl ortalarında
yaşayan milyarderlere oranla göze çarpacak
kadar yüksektir. Ortaçağ Avrupa’sındaki
aristokrasi için bak. Avrupa (Ortaçağ).

Share This:

Hakkında pendik yol yardım

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*

bool(false)