Argungu

Argungu, Nijerya’da kent ve emirlik.
Ülkenin kuzeybatısında Sokoto eyaletine
bağlıdır. Sokoto (Kebbi) Irmağı üzerinde,
Sokoto kenti, Bimin Kebbi, Gando, Augi
ve Kaingiwa’dan gelen yollann kavşağında
yer alır. Hausaların bir alt grubu olan
Kebbavaların yaşadığı Argungu, önceleri
Birnin Lelaba dan Badau olarak bilinirdi.
Yaklaşık 1700’den 1805’e değin, Hausa
soyundan gelen Kebbi krallarınca yönetildi.
Banza Bakwai diye anılan, meşruluğu tartışmalı
yedi Hausa devletinden biri olan
Kebbi’nin merkezi, güneybatıda Birnin
Kebbi’deydi. Şarkin Kebbi (Kebbi krah)
Muhammadu Hodi, y. 1813’te Fulanilerin
yönetimini kabule zorlandıysa da, Kebbavalann
çoğu, Fulanilerin Usman dan Fodio
önderliğinde açtığı “cihat”a karşı direnişi
sürdürdü. 1827’de, Fulanilere boyun eğmeyi
reddeden Kebbi Kralı Samaila (Karari),
yeni bir başkent kurarak burayı a yi gungu
(tek bir yerde toplanahm) olarak adlandırdı.
Samaila’nın, Sokoto ve Gando adlı iki
Fulani emirliğinin oluşturduğu ortak kuvvete
1831’de yenilmesinden sonra, o dönemdeki
adıyla Argungu Kralhğı, 1849’a değin
Fulani emirlerinin yönetimi altına girdi.
1849’da, Samaila’nın oğlu Yakubu Nabame,
kendisini Kebbi krah ilan ederek Fulani
kuvvetlerini yenilgiye uğrattı.
Sokoto’nun Müslüman kralı, 1866’da zamanın
Kebbi krah Abdullahi Toga’nın imzalamış
olduğu Lafiyar Toga antlaşmasına
bağlı kalarak Argungu’yu bağımsız bir krallık
olarak tanıdıysa da, Kebbavalarla Fulaniler
arasındaki çatışma 1902’de İngilizler
bölgeye gelene değin sürdü. İngilizler Samaila’yı
(Sama) Argungu emiri olarak tanıdılar;
ama krallığın önemli bir bölümünü
oluşturan batı kesimini 1907’de Fransa’ya
bıraktılar. 1906’da Argungu emirliği, eyaletin
ayn bir alt bölgesi haline geldi. Argungu’nun
yüzölçümü 8.692 km2’dir. Müslüman
halkın çoğunluğu Kebbavalardan oluşur.
Ama bölgede bazı Fulani, Ariva ve Tienga
(Kengava) topluluklan da yaşar. Emir (şarkin
Kebbi), emirliğin geleneksel yöneticileri
olan Lekawa ailesi tarafından seçilir. Çevredeki
tütün ve yerfıstığı, Argungu’da toplanıp
oradan bölge dışına sevkedilir. Argungu,
aynca büyükbaş hayvan, keçi, koyun,
balık, pirinç, akdarı, süpürgeotu, pamuk
gibi ürünler için de önemli bir yerel
pazardır.
Argungu, genellikle şubat aylannda düzenlenen
balık festivali ve 16. yüzyıl yapıtlannın
yer aldığı Kanta Müzesi ile tanınır.
56 km doğu-kuzeydoğusunda, 16 ve 17.
yüzyıllarda Kebbi’nin başkenti olan, surlarla
çevrili Surame kentinin kalıntılan bulunur.
Devlet okulu (1919) ve Kanta College’
m (1970) yanı sıra Argungu’da bir sağlık evi
ve bir tıp merkezi vardır. Nüfus (1972 tah.)
kent 26.268.

Share This:

Hakkında pendik yol yardım

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*

bool(false)