Arf, Cahit

Arf, Cahit (d. 1910, Selanik), matematik
çözümlerinin mekanik problemlerine uygulanmasının
en iyi örneklerini veren ve genç
bir matematikçi kuşağının yetişmesine katkıda
bulunan matematikçi.
Cahit Arf
Kaynak Kitaplar
İzmir Lisesi’nde okurken matematiğe yetenekli
olduğunun anlaşılması üzerine, ailesi
tarafından 1926’da Paris St. Louis Lisesi’ne
gönderildi. Burayı bitirip Türkiye’ye dönünce,
Maarif Vekâleti’nin açtığı sınavı
kazanarak Fransa’da Yüksek Öğretmen
Okulu’na (Ecole Normale Superieure) kaydoldu
(1930). İki yıl sonra yükseköğrenimini
bitirerek Türkiye’ye döndü ve Galatasaray
Lisesi’ne matematik öğretmeni olarak
atandı. 1933 Üniversite Reformu sırasında
İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi doçent
adaylığına getirildi ve doktora yapmak için
üniversiteden izin alarak Almanya’ya gitti.
Göttingen Üniversitesi’nde sayılar kuramı
üzerine çalışmalarıyla tanınan Alman matematikçi
Helmut Hasse’nin denetiminde doktorasını
tamamladı (1938). İstanbul Üniversitesindeki
görevine döndükten sonra,
1943’te profesör, 1955’te ordinaryüs profesör
oldu. 1962’de bu görevinden aynlarak
bir yıl kadar Robert Kolej’de ders verdi.
1964-65 arasında Princeton’daki (ABD)
Yüksek Araştırma Enstitüsü’nde araştırmacı
ve California Üniversitesi’nde konuk
öğretim üyesi olarak bulundu. 1967’de Türkiye’ye
dönerek Orta Doğu Teknik Üniversitesinin
matematik bölümünde öğretim
üyesi olarak çalışmaya başladı ve 1980’de
buradan emekli oldu. Kuruluşundan 1971’e
değin Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma
Kurumu’nun (TÜBİTAK) Bilim Kurulu
Başkanlığını yürüten Cahit Arf, 1948 İnönü
Armağanı ve 1974 TÜBİTAK Bilim Ödülü’ne
değer görüldü. 1980’de İstanbul Teknik
Üniversitesi ve Karadeniz Teknik Üniversitesinin,
1981’de de Orta Doğu Teknik
Üniversitesi’nin onur doktoralarını aldı.
Cahit A rf m matematik dünyasında tanınması,
“Hasse-Arf teoremi” ile başlar. Sentetik
geometri problemlerini, cetvel ve pergelle
çözülebilir olup olmadıklarına göre
sınıflandırmayı tasarlayan Arf, Fransız matematikçi
Galois ve Jordan’m gruplar kavramından,
özellikle cebirsel denklemlerin çözümünde
grup kavramının uygulanmasına
ilişkin çalışmalarından yararlandı. Yalnızca
ikinci dereceden cebirsel denklemlere indirgenebilen
problemlerin cetvel ve pergel
yardımıyla çözülebileceğini saptadı. Bunun
için, çözülebilen tüm cebirsel denklemlerin
bir listesini çıkarması gerekiyordu. Göttingen
Üniversitesi’nde Hasse’nin çalışmalarıyla
ve Galois kuramındaki özel durumlarla
ilgilendi. Bu çalışmasında vardığı sonuçlardan
biri “Hasse-Arf teoremi” adıyla bilinir.
Hasse’nin önerisi üzerine, karakteristiği
iki olan cisimlerin kuvadratik formlarını
sınıflandırıp değişmezlerini saptadı. Bu çalışmada
ortaya çıkan “Arf değişmezi” terimi,
onun matematik dünyasındaki ününü
artırdı. Ayrıca “Arf halkaları” ve “Arf
kapanışları” kavramlarıyla da tanınan Arf,
diferansiyel geometri problemleri, özellikle
de yüzey kafesleriyle ilgilendi. Çalışmalarını
yalnızca kuramsal matematikle sınırlamayıp
matematik çözümlerinin mekanik problemlerine
uygulanmasının en iyi örneklerini
verdi.

Share This:

Hakkında pendik yol yardım

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*

bool(false)