Anielewicz Mordehay

Anielewicz, Mordehay, m o r d e c h a i a n i l o –
w i t z olarak da yazılır (d. 1919, Wyszköw –
ö. 10 Mayıs 1943, Varşova, Polonya), II.
Dünya Savaşı sırasında Varşova gettosundaki
silahlı Yahudi direnişinin önderi.
Anielewicz, işçi sınıfından bir ailenin oğluydu.
İbrani Gimnazyumu’nda okudu.
Yahudileri kendilerini savunmaya çağıran
bir Siyonist gençlik kuruluşu olan Betar’a
katıldı. 1940’ta Varşova’ya gitti, Sovyet
yanlısı genç Siyonistlerin bir kolu olan
Haşomer Hatzair’de çalıştı. Almanya Polonya’yı
işgal edince, Sovyetler Birliği’nin
Litvanya ile birlikte topraklarına kattığı
Wilno’ya kaçtı. Sonunda Varşova’ya dönerek
yeraltı gazetesi Neged Hazerem’i (Akıntıya
Karşı) kurdu, kültür ve eğitim etkinliklerinde
bulundu. Varşova gettosundakilerin
büyük bölümünün sınır dışına sürüldüğü ve
idamlarla yok edildiği 1942 yazı sonunda
kentte değil, Batı Polonya’daydı. Hitler
Avrupası’nda, Yahudilerin kendilerini ancak
silahla koruyabileceğine inanıyor, eğitim
ve siyaset konusundaki düşüncelerini
gizlice yaymaya çalışıyordu. Hemen Varşova’ya
dönerek, silahlı direniş düşüncesini
benimsetmeye girişti. Yaşlıların çoğu, silahlı
direnişin Nazilerin acımasız misillemelerine
yol açacağından korkarken, Anielewicz’
in görüşü genç eylemcilerin, özellikle Itzhak
Zuckerman’ın da(*) desteğiyle yaygınlık
kazandı ve Yahudi Savaş Örgütü (Zydowska
Organizacja Bojowa – ZOB) kuruldu.
ZOB’yi yönetmek üzere seçilen Anielewicz
disiplin, sığınak yapımı ve silahlanmaya
önem verdi.
18 Haziran 1943’te Almanlar, Treblinka
ölüm kampına gönderilecek yeni bir Yahudi
grubunu seçmek üzere gettoya girdiler.
ZOB Almanlara tabanca ve el bombalarıyla
karşılık verdi. Dört gün süren sokak
çatışmalarının sonunda 50 kadar Alman ile
Anielewicz dışındaki bütün ZOB direnişçileri
öldü; Almanlar çekildiler. îki ay boyunca
gettonun geri kalan Yahudilerini olay
çıkartmadan kamplara gitmek için kandırmaya
çalıştılar. ZOB ’den başka gettonun
da komutanı durumunda olan Anielewicz,
Almanlar 19 Nisan’da 2 bin asker ve
tanklarla geri gelene değin savunma hazırlıklarını
sürdürdü. Başlangıçta Almanlara
karşı koymayı başaran ZOB, yavaş yavaş
geri çekildi. Almanlar 8 Mayıs’ta ZOB
merkezinin sığınağını buldular ve gaz bombalarıyla
saldırdılar. Sivil halk teslim oldu,
ama Anielewicz ve 100 kadar silah arkadaşından
son çatışmada sağ kalanlar Nazilerin
eline geçmemek için kendi kendilerini ya da
birbirlerini vurdular. İsrail’de anısına, Yad
Mordekai adını taşıyan bir kibutz kurulmuştur.
Ayrıca bak. Varşova gettosu
direnişi

Share This:

Hakkında pendik yol yardım

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*

bool(false)